على مائدة الكتاب والسنة ( بر گستره كتاب و سنت ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٦

تعريف وحى قرآنى و وحى بيانى

وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ ؛ « 1 »

و ما قرآن را بر تو اى پيامبر نازل كرديم تا تو براى مردم بيان كنى آنچه را كه براى ايشان نازل شده است .

البته آيات ديگرى هم هست كه مخاطبش تنها پيامبر صلىالله‌عليه‌وآله است و براى ما نيست . مانند : « كهيعص » ، « الم » و « حم » .

پيامبر صلىالله‌عليه‌وآله آنچه را از اين قرآن و از اين ذكر حكيم براى ما مردم آمده ، بيان مىفرمود .

بيان آن حضرت ، حديث پيامبر صلىالله‌عليه‌وآله ناميده مىشود .

اين وحى دوم را ما « وحى بيانى » مىناميم كه با همان وحى اول - وحى قرآنى - نازل مىشده . مثلًا در روز غدير خم ، همزمان با نزول آيه :

يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ؛ « 2 »

اى پيامبر ! آنچه را كه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده به مردم برسان ، و اگر اين كار را نكنى ، رسالت او را به مردم نرسانده‌اى .

وحى بيانى آمده است : ( فى على ) . يعنى :

يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ في عليّ ؛ « 3 »

يعنى : اى پيامبر آنچه را كه درباره على بر تو نازل شده به مردم برسان .

بنابراين ، ( فى على ) ، حديث پيامبر صلىالله عليه‌وآله است ، كه منشأ آن وحى بيانى بر پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله بوده است . تعيين ركعات نماز هم ، چنين بوده است . و خود اين وحى بيانى ، منشأ حديث خاتم الانبياء است . منشأ حديث پيامبر صلىالله عليه‌وآله ، وحى خدا است ، چنان كه بارى تعالى مىفرمايد :

وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى ؛ « 4 »

اين پيامبر از روى هواى نفس سخن نمىگويد ، بلكه هر چه مىگويد همان وحى خداوند است كه بر او نازل مىشود .

( 1 ) . سوره نحل ، آيه 44 . ( 2 ) . سوره مائده ، آيه 67 . ( 3 ) . بحارالانوار ، ج 37 ، ص 155 و 189 . ( 4 ) . سوره نجم ، آيه 4 .