فرهنگ اصطلاحات منطقى به انضمام واژه نامه فرانسه و انگليسى ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٥

Division

Dialectic

جدل

Dialectical

جدلى

Diallelon

اصطلاح يونانى براى دور فاسد

Dichotomy

ثنائى

Dictum de omni et nullo

اصل همه و هيچ

اين فرمول در حقيقت حاوى دو اصل است . و براى تصريح به آن دو بهتر است در فارسى به « اصل همه » و « اصل هيچ » ترجمه شود .

omni

اينست كه آنچه براىمقصود از اصل

يك كلّى صادق است ، براى يك‌يك افراد آن يعنى براى همگى افراد آن صادق است .

nullo

آنست كه محمولى كه‌و مقصود از اصل

به نحو كلّى سلب شود ، از تمام افراد آن هم سلب مىشود .

اين دو اصل را مىتوان به نحو كلّىتر بيان كرد كه : هرچه براى يك كلّى صادق باشد ، براى همگى افراد آن و براى همهء كلّىهاى اخصّ از آن هم صادق است . و هرچه از اعم سلب شود ، از همهء افراد آن و از همه كليات اخصّ از آن قابل سلب است .

اين دو اصل ، اساس و مبناى شكل اول قياس است .

Didactic

تعليمى

Difference

فصل

Dilemma

قياس ذوحدّين

Discourse

قول

Discoursive ( / - intuitive )

نطقى ، تفكرى ، تدريجى

Disjunct

منفصل

Disjunctive proposition

قضيهء منفصلهء مانعة الجمع

Disjunctive syllogism

قياس استثنائى منفصل

Disjunction ( - alternation )

انفصال

Divisibility

تقسيم‌پذيرى ، قابليّت انقسام ، قابل تقسيم بودن

Division

تقسيم