فرهنگ اصطلاحات منطقى به انضمام واژه نامه فرانسه و انگليسى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٥
صناعات خمس
ص
ص
صحيح
صحيح
درست ، بىعيب ، بىغلط ، خالى از فساد .
( - / فاسد ، خطا ، غلط ) . « منطق قانونى است كه به آن فكر صحيح را از فاسد بدانند . و نسبت او با رويّت چون نسبت عروض باشد با شعر » ( درّة ، ص 1 ) .
صدق
صدق
مطابق واقع بودن قضيه ( - / كذب ) .
صغرى
صغرى
يكى از دو مقدمهء قياس . و آن مقدمه‌اى است كه اصغر يعنى موضوع مطلوب در آن به كار رفته باشد . مانند قضيهء « سقراط انسان است » در قياس ذيل :
سقراط انسان است - هر انسانى فانى است - پس سقراط فانى است .
در منطقهاى اسلامى نخست صغرى ذكر مىشود ، و سپس كبرى . ولى در منطقهاى اروپائى ابتدا كبرى را ذكر مىكنند و سپس صغرى را .
صغريات
صغريات
جمع صغرى .
صناعات خمس
صناعات خمس
پنج صناعت كه عبارت است از برهان ، جدل ، سفسطه ، خطابه ، شعر .
موادّى كه در هر يك از اين صناعات به كار مىرود ، با موادّ صناعات ديگر متفاوت است . و از اين‌رو ارزش نتايج آنها يكسان نيست : برهان مفيد يقين قاطع است ، و جدل مفيد رأيى مشهور يا مقتضى الزام ، و