تناسب آيات ( فارسى ) — الصفحة ٧٨

نظر بدر الدين زركشى در فاصله و خاتمهء آيات قرآن

تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً * قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقاً « 1 » .

و همين‌طور قول خداى تبارك و تعالى : أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ در آيهء كريمهء :

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ * يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً « 2 » .

در تمامى اين موارد ، علت اينكه اينها آيهء جداگانه و مستقل شمرده نشده‌اند ، همان مشاكل و مشابه نبودن آخر اينها با آخر آيهء بعدى است ، و لذا روى هم يك آيه شمرده شده‌اند .

و گاهى اوقات هم با اينكه مناسب هست كه آيهء مستقلى باشد در عين حال آيهء جدا و مستقلى شمرده نمىشود مانند : أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ در آيهء كريمهء :

أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ « 3 » .

و دليل اينكه قسمت اول ، آيهء جداگانه و مستقلى شمرده نشده ، اين است كه : تعلق شديدى به ما بعدش يعنى : وَ لَهُ أَسْلَمَ . . . دارد . با اينكه « روىّ » در هر دو ، نون بوده و تناسب و مساوات « 4 » هم برقرار است .

و در آيات ذيل هم به همين دليل آيهء مجزّا و مستقلى قرار داده نشده‌اند ؛ مانند قول خداى سبحان : أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ « 5 » .

و مانند قول خداوند متعال :

( 1 ) طلاق : 11 . ( 2 ) طلاق : 12 . ( 3 ) آل عمران : 83 . ( 4 ) منظور از مساوات ، آن است كه در حرف « روى » با هم مماثل و مشاكل باشند . ( 5 ) مائدة : 50 .