تناسب آيات ( فارسى ) — الصفحة ٦٠

فواصلى كه وجه تناسب آنها روشن نشده است

از عقاب خود بيم داد « 1 » و لذا مناسب بود كه آيه با « قدرت » ختم گردد تا اشاره كند به اينكه خداوند بر تمام اشياء ( از جمله بر عذاب متجاوز ) قادر است .

مثال 4 : آيهء شريفهء : تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً « 2 » .

ظاهرا در آيهء شريفه ، وجه تناسب مشخصى ما بين تسبيح اشياء و ختم آيه به حلم و مغفرت وجود ندارد . ولى سياق آيات در حقيقت در زمينهء بيان سيئات اعمالى كه عرب جاهلى بدان همت گمارده بودند ، است ؛ چنان كه فرمود : كُلُّ ذلِكَ كانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهاً « 3 » .

بنابراين ، به جهت تحريض و تحريك آنان به توبه ، و دست كشيدن از گناه ، و رجوع به شريعت مقدس الهى ، سخن از تسبيح و تقديس الهى ، توسط همهء كائنات عالم را به دنبال آورد ، تا اينكه اعراب جاهلى نيز همچون ساير مخلوقات عالم ، خود را با نظام توحيدى ، وفق داده و با آنان همراه باشند .

پس در نتيجه ، تناسب داشت كه آيه ، با حلم و چشم‌پوشى از گناهان و اعمال ناپسند آنان و با مغفرت و آمرزش از جرائمى كه مرتكب شده‌اند - در صورتى كه توبه نمايند - ختم گردد .

( 1 ) آيهء قبل آن چنين است : لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ . آل عمران : 28 . ( 2 ) يعنى : هفت آسمان و زمين و هرچه در آنهاست ، همه به ستايش و تنزيه خدا مشغولند . و موجودى نيست در عالم جز آنكه ذكرش تسبيح و ستايش حضرت اوست . و ليكن شما تسبيح آنها را فهم نمىكنيد . همانا او بسيار بردبار و آمرزنده است ( اسراء : 44 ) . ( 3 ) يعنى : اين قبيل كارها و انديشه‌هاى بد همه نزد خدا ، ناپسند خواهد بود ( اسراء : 38 ) .