تناسب آيات ( فارسى ) — الصفحة ١٢٤

فصل هفتم خطابات خداوند در قرآن كريم

د - سورهء « مجادله » : قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ . . . .

ه - سورهء « حاقه » : الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَ ما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ . . . « 1 » .

و - سورهء « طارق » : وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ وَ ما أَدْراكَ مَا الطَّارِقُ . . . « 2 » .

ز - سورهء « غاشيه » : هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْغاشِيَةِ . . . « 3 » .

ح - سورهء « انشراح » : أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ . . . « 4 » .

ط - سورهء « علق » : اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ . . . .

ى - سورهء « قارعه » : الْقارِعَةُ * مَا الْقارِعَةُ * وَ ما أَدْراكَ مَا الْقارِعَةُ . . . .

ك - سورهء « فيل » : أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ . . . .

ل - سورهء « ماعون » : أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ . . . .

م - سورهء « كوثر » : إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ . . . .

ن - سورهء « نصر » : إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ وَ رَأَيْتَ النَّاسَ . . . « 5 » .

و ساير سوره‌ها يا با قسم خطير و غليظ ، بخاطر ارج نهادن و بزرگ شمردن شأن و مقام كلام الهى ، آغاز گرديده و يا با تهديد بسيار تلخ كه به علّت متوجه ساختن عباد به شدت و سختى موقف و صلابت موضع حق در مقابل باطل .

( 1 ) در هر دو سوره ، مخاطب رسول خاتم - صلوات اللّه عليه و آله - بوده و لطف كلام در ايجاد انگيزهء جستجو و تفحص در آيات بزرگ الهى بوده و تعجب و شگفتى رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله - را از اين حادثهء بزرگ و آيات بزرگ الهى ، بر مىانگيزاند كه در برابر اين همه آيات و دلايل ، بازهم بشر بيدار نگشته و به ضلالت خويش ادامه مىدهد . ( 2 ) در هر دو سوره ، مخاطب رسول خاتم - صلوات اللّه عليه و آله - بوده و لطف كلام در ايجاد انگيزهء جستجو و تفحص در آيات بزرگ الهى بوده و تعجب و شگفتى رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله - را از اين حادثهء بزرگ و آيات بزرگ الهى ، بر مىانگيزاند كه در برابر اين همه آيات و دلايل ، بازهم بشر بيدار نگشته و به ضلالت خويش ادامه مىدهد . ( 3 ) در سورهء غاشيه نيز عظمت و بزرگى « قيامت كبرى » را تصوير مىنمايد كه در تمامى اين سنخ آيات ، از باب « إيّاك أعنى يا جارتي » است . ( 4 ) در اين سوره ، خطاب به صورت ماضى بعيد آمده و اثبات نعم الهى را براى رسول خدا - صلوات اللّه عليه و آله - متذكر مىشود ؛ يعنى شرحنا صدرك . . . كه در واقع نهايت لطف و صميميّت را مىرساند . ( 5 ) در همهء اين موارد ، عنايت و رمز و رازى كه بين حضرت احديّت و رسول خاتم - صلوات اللّه عليه و آله - هست ، براى ما چندان قابل درك نيست كه به قول معروف : ميان عاشق و معشوق رمزى است ، چه داند آنكه اشتر مىچراند .