شرح جمل العلم والعمل — الصفحة ٣٥
رد سخن ابن سينا
شرايع و اديان و قوانين موضوعه جوامع بشرى كدام‌يك اصلح و شايسته‌تر است ؟
قبل‌ازاينكه بقسمت أول از اين پرسش پاسخ دهيم بايد دانست كه وضع فعلى جوامع را مورد نقض و تثبيت استدلال نميتوان قرار داد زيرا مسلما قوانين موجوده جوامع فعلى متخذ از شرايع و قوانين گذشته است .
زيرا اقدم قوانين موجوده جهان قوانين حمورابى « 55 » ( حدود دو هزار سال قبل از ميلاد ) و تورات حضرت موسى در 12 يا 14 قرن قبل از ميلاد « 56 » است كه مسلما در قوانين بعدى از قبيل قانون رم و ايران مدخليت داشته و قوانين كشورهاى اخير از آن اقتباس گرديده تا در قرون اخير كه قوانين كشورهاى اروپائى روى اقتباس از مواد كليه قوانين و مقررات قبلى و جرح و تعديل آنها تقنين يافته پس اگر كيفيت فعلى ، قوانين الهى و شرايع ماضيه را تثبيت نكند هيچگاه نفى نخواهد نمود .
رد سخن ابن سينا
رد سخن ابن سينا
اما قسمت أول سؤال بايد گفت استدلال ابن سينا براى لزوم قوانين شرعيه كافى نيست چون عقل بشر به اين مقدار كه مصالح شخصى و نوعى را درك كند رسا است و البته با پيشرفت زمان تجارب وى در وضع قوانين
( 55 ) - وى از سلاطين بابل و قانون‌نامه وى مشتمل بر 282 ماده شامل شش قسمت : مالكيت منقول ، حرفه‌ها ، خانواده ، جنحه و جنايت ، كار و . . . است متن قانون مزبور كه به زبان اكّدى نوشته شده بتوسط ژاك دو مرگان فرانسوى كشف و اكنون در موزه ايران باستان تهران موجود است . ( 56 ) - تاريخ ملل شرق و يونان ص 92 .