تفسير سوره مباركه حمد ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

انواع عبادت

كه در مقابل مجسّمه عبادت و پرستش مىكند ، مسلّماً از آن مجسّمه استشعار عظمتى نمىكند . بنابراين ، از مجموع مطالب گذشته به دست مىآيد كه عبادت ، عبارت است از اين كه : شخصى در برابر موجودى « حقيقى يا مجازى » به عنوان اين كه او خداست خضوع كند ، چه اين عبادت با قيام ، سجده . . . باشد .

انواع عبادت

انواع عبادت

امام صادق عليه السلام مىفرمايند :

عبادت سه قسم است :

1 . عبادت اجَرا ( مزد بگيران ) .

2 . عبادت بردگان .

3 . عبادت احرار ( آزادگان ) .

گروه اول : خدا را از روى طمع رسيدن به بهشت عبادت مىكنند « 1 » ( به قول حافظ : تو بندگى چو گدايان به شرط مزد مكن ) .

گروه دوم : خدا را از روى ترس جهنم عبادت مىكنند .

گروه سوم : خدا را چون مستحق عبادت است ، مىپرستند .

از اين رو ، مولاى متّقيان على عليه السلام عرض مىكند :

إِلهى ما عَبَدْتُكَ خَوْفاً مِنْ نارِكَ ، وَلا طَمَعاً في جَنَّتِكَ بَلْ وَجَدتُكَ أَهْلًا لِلْعِبادَةِ فَعَبَدْتُكَ ؛ « 2 »

خدايا ! تو را نه از ترس آتش عبادت كردم و نه از روى طمع به بهشتت ، بلكه تو را اهل ، براى عبادت يافتم ، پس تو را عبادت كردم .

البته اين بدين معنا نيست كه آنها از آتش جهنم نمىترسيدند ، بلكه ترس از آن‌ها از آتش جهنم بسيار شديد بود . شاهد بر اين ادعا آيات سورهء « هل‌اتى » مىباشد كه خداوند ترس آن‌ها را از جهنم تأييد كرده است :

( 1 ) . بحار الانوار ، ج 70 ، ص 255 . . ( 2 ) . همان ، ج 41 ، ص 14 ، ح 4 . .