فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٩

ملازمات اتفاقى

مكروه منجّز

مكروه منجّز

عمل قابل حصول در زمان حال ، و داراى كراهت فعلى مكروه منجّز ، مقابل مكروه معلق بوده و به فعل مكروهى گفته مىشود كه كراهت آن حكم و عمل مكروه ، هر دو ، فعلى است ؛ يعنى بر امر غير مقدورى متوقف نبوده و حالت انتظارى ندارد ، مثل : نماز در حمام ، كه هم كراهت آن و هم فعل نماز ، هر دو بر امر غير مقدورى متوقف نبوده ، و فعلى مىباشد .

اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 82 .

مكروه نفسى

مكروه نفسى

فعل داراى كراهت ذاتى مكروه نفسى ، مقابل مكروه غيرى بوده و عبارت است از فعل مكروهى كه به‌خودىخود و ذاتا داراى مفسده غير ملزمه مبغوض مولا است ، هرچند مبغوض بودنش به اندازه‌اى نيست كه به حرمت آن حكم شود ؛ به بيان ديگر ، اراده غير اكيد مولا به ترك ، به‌طور مستقل به خودش تعلق گرفته ، هرچند به فعلش نيز اذن داده شده است ، مثل : كراهت خوردن پنير و تخم‌مرغ .

اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 82 .

مكلّف

مكلّف

شخص داراى شرايط براى عهده‌دارى تكليف شرعى مكلّف ، به شخص بالغ و عاقلى گفته مىشود كه مورد خطاب شارع قرار گرفته و احكام شرعى متوجه او مىگردد ؛ به بيان ديگر ، مكلف ، يعنى شخص بالغ و عاقلى كه مورد امر يا نهى شارع مقدس قرار گرفته است .

سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 4 ، ص 352 .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 229 .

ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 4 ، ص 6 .

محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 1 ، ص 6 .

آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 296 .

مكلّف به

مكلّف به

عمل متعلق تكليف شرعى مكلف به ، هرآن چيزى است كه تكليف به آن تعلق مىگيرد .

توضيح :

تكليف به معناى الزامى اكيد يا غير اكيد است كه شارع ( قانون‌گذار ) يا مولا با وضع قانون ، آن را متوجه مكلف مىكند .

و « مكلف به » چيزى است كه الزام ، به آن تعلق گرفته است ؛ براى مثال ، اگر شارع بگويد : « نماز بر شما واجب است » ، وجوب نماز ، تكليف و انجام نماز در خارج ، كه وجوب به آن تعلق گرفته ، « مكلف به » ناميده مىشود .

خمينى ، روح الله ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 247 .

حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 205 .

مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 242 .

مكلف شأنى

مكلف شأنى

مكلّف فاقد تكليف منجّز ، به دليل غفلت مكلف شأنى ، مقابل مكلف فعلى بوده و به انسان بالغ ، عاقل و قادرى گفته مىشود كه به جهت غفلت و عدم توجه به تكليف ، خطاب شرعى نسبت به او فعليت نداشته و نسبت به او منجّز نيست و تا زمانى كه غافل است خطاب متوجه او نمىباشد ، ولى شأنيت خطاب را دارد ؛ يعنى كافى است كه متوجه شود تا مخاطب به خطاب فعلى گردد .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 229 .

محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 1 ، ص 6 .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 233 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص ( 50 - 49 ) .

مكلّف فعلى

مكلّف فعلى

مكلّف داراى تكليف فعليت يافته مكلف فعلى ، مقابل مكلف شأنى ، بوده و به انسان بالغ ، عاقل ، قادر و ملتفتى گفته مىشود كه تكليف بر او فعليت دارد ؛ يعنى متوجه است كه تكاليفى در واقع متوجه او شده و اين تكاليف در حق او به فعليت رسيده است .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 229 .

محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 1 ، ص 6 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 50 .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 234 .

ملائم مرسل

ملائم مرسل

ر . ك : مناسب مرسل

[ ملازمات ]

[ ملازمات ]

ملازمات اتفاقى

ملازمات اتفاقى

تلازم اتفاقى ميان دو يا چند چيز ملازمات اتفاقى ، مقابل ملازمات عقلى ، عادى و شرعى بوده و عبارت است از همراهى ميان وجود دو يا چند چيز براساس صدفه و اتفاق ، مانند : قطع به صدق مضمون اخبار مستفيض ، كه چون اين قطع به صدق هميشگى نيست ، ازاين‌رو ملازمه ميان حصول قطع و خبر مستفيض اتفاقى است .

صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 144 .

صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 309 .