فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٢

مقدمه مفوّته

مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 271 .

حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 263 و 272 .

مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 258 .

جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص 302 .

محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 2 ، ص ( 209 - 206 ) .

مقدمه فعليه

مقدمه فعليه

مقدمه از سنخ انجام يك كار مقدمه فعليه ، مقابل مقدمه تركيه بوده و عبارت است از مقدمه‌اى كه از راه انجام كارى در خارج محقق مىگردد ، مثل :

پيمودن راه حج به منظور رسيدن به ذى المقدمه ، يا مانند تكرار نماز به چند طرف براى تحصيل واجب واقعى ، هنگام اشتباه در جهت قبله .

ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 101 .

مقدمه مباحه

مقدمه مباحه

مقدمه متصف به حكم شرعى اباحه مقدمه مباحه ، مقابل مقدمه محرمه بوده . و به اين معنا است كه خود مقدمه مباح مىباشد هرچند ذى المقدمه واجب يا حرام باشد ، مانند : فروختن ليوان به شخصى كه ممكن است با اين ليوان شراب بنوشد ؛ در اينجا مقدمه ( فروختن ليوان ) مباح است ، اگرچه ذى المقدمه ( شرب خمر ) حرام مىباشد .

اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 82 .

نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 289 .

مقدمه متأخر

مقدمه متأخر

ر . ك : شرط متأخر

مقدمه متقدم

مقدمه متقدم

ر . ك : شرط متقدم

مقدمه محرمه

مقدمه محرمه

مقدمه داراى حرمت ذاتى مقدمه محرمه ، مقدمه‌اى است كه حرمت ذاتى دارد ؛ يعنى با صرف‌نظر از عارض شدن عنوان مقدميت برآن ، حرام است ، مانند : پيمودن راه حج واجب با استفاده از وسيله نقليه غصبى ؛ در اينجا تصرف در وسيله نقليه ديگران براى پيمودن راه حج ، حرام مىباشد ، اگرچه از جهتى ، استفاده از وسيله نقليه براى رسيدن به حج ، واجب است . بنا بر قول به ملازمه ، اين مقدمه ، واجب نيز مىباشد .

نكته :

مرحوم « وحيد بهبهانى » اين نتيجه را بر بحث مقدمه واجب بار نموده كه اگر مقدمه واجب ، داراى حرمت ذاتى باشد و به جواز اجتماع معتقد باشيم مسئله از مصاديق اجتماع امر و نهى مىگردد و بنا بر قول به جواز اجتماع ، مقدمه محرمه ، واجب نيز مىباشد ، ولى اگر مبناى امتناع را بپذيريم ، مقدمه محرمه ، به وجوب متصف نمىگردد . برخى از اصولىها مانند : مرحوم « آخوند خراسانى » به اين نظر پاسخ داده‌اند .

نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 299 .

آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 155 .

جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص 374 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 386 .

مقدمه مستحب

مقدمه مستحب

بحث از استحباب يا عدم استحباب شرعى مقدمه امر مستحب منظور از مقدمه مستحب در اينجا ، بحث از ثبوت ملازمه شرعى بين حكم مستحب و حكم مقدمه آن است ؛ براى مثال در شرع ، نماز جماعت در مسجد استحباب دارد ، آيا مقدمه آن ، مثل رفتن به مسجد و نشستن در مسجد و به انتظار جماعت بودن نيز مستحب است يا نه . اصولىها ، اين بحث را بر بحث مقدمه واجب مترتب دانسته‌اند ؛ به اين بيان كه اگر ثبوت ملازمه ميان واجب و مقدمه آن پذيرفته شود ، در اينجا نيز ميان مستحب و مقدمات آن ملازمه شرعى است ، و گرنه نيست ؛ همچنين اگر در بحث مقدمه واجب تفصيل داده شود ، در اينجا نيز همان تفصيل مىآيد .

عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 356 .

صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ص 255 .

صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 287 .

محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ج 2 ، ص 217 .

جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص 414 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص ( 417 - 416 ) .

فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 5 ، ص ( 607 - 606 ) .

حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 301 .

مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 448 .

مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 108 .

سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 4 ، ص 338 .

آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 159 .

مقدمه مفوّته

مقدمه مفوّته

مقدمه لازم الاجراء قبل از دخول وقت ذى المقدمه مقدمه مفوّته ، مقدمه‌اى است كه اگر پيش از فرارسيدن وقت ذى المقدمه انجام نگيرد ، سبب تفويت ذى المقدمه در وقت خودش مىگردد ، مانند اينكه وظيفه مكلف پيش از موسم حج ، تهيه گذرنامه و پيمودن مسافت است تا بتواند در زمان حج آن مناسك را به‌جا آورد .