فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٧٥٢

معذّريت قطع

محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 138 - 133 ) .

عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، 2 ، ص 156 .

نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 128 .

معانى ماده نهى

معانى ماده نهى

بحث از معانى مختلف ماده نهى و كيفيت دلالت ماده بر آنها ماده نهى ، كه همان ( ن ، ه ، ى ) است معانى متفاوتى دارد ؛ قدما نهى را به « طلب ترك » معنا مىكردند ، ولى متأخران اصولى نهى را به معناى « زجر و ردع » يعنى منع از فعل گرفته‌اند .

برخى مىگويند ماده نهى ظهور در حرمت دارد ، اما بعضى آن را مشترك لفظى ميان حرمت و كراهت ، و بعضى ديگر ، مشترك معنوى يا قدر جامع ميان حرمت و كراهت مىدانند .

در اينكه ظهور ماده نهى در معانى يادشده ، با وضع واضع است يا به دلالت عقلى يا به اطلاق ، اختلاف وجود دارد .

نكته :

برخى از اصوليون ؛ در ماده نهى ، همانند ماده امر ، علو و استعلا را شرط دانسته‌اند .

ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص ( 136 - 135 ) .

سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 111 .

مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 105 .

خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 2 ، ص 104 .

محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 214 - 213 ) .

آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 182 .

محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 58 .

زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص ( 235 - 233 ) .

حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 937 .

معانى متخيل

معانى متخيل

ر . ك : معناى متخيل

معانى مجازى

معانى مجازى

ر . ك : معناى مجازى

معانى محسوس

معانى محسوس

ر . ك : معناى محسوس

معانى مستقل

معانى مستقل

ر . ك : معناى استقلالى

معانى معقول

معانى معقول

ر . ك : معناى معقول

معانى مقصود

معانى مقصود

ر . ك : معناى مقصود

معانى نسبى

معانى نسبى

ر . ك : معناى نسبى

معانى نهى

معانى نهى

ر . ك : معانى ماده نهى ؛ معانى صيغه نهى .

معانى هيئت امر

معانى هيئت امر

ر . ك : معانى صيغه امر

معدّ

معدّ

امور زمينه‌ساز تأثيرگذارى علّت معدّ ، يعنى مقدمه‌اى كه زمينه تأثير علت بر معلول را آماده مىكند ؛ به بيان ديگر ، معد ، امرى است كه هرچند از عدم آن ، عدم معلول لازم مىآيد ، ولى وجود معلول را افاضه نمىكند ، بلكه شرايط تأثير علت را بر معلول فراهم مىسازد و در يك كلام ، علل معده عبارت است از : مجموع امورى كه معلول را آماده صدور از علت مؤثر مىنمايد ؛ ازاين‌رو به مجموع شرط و عدم مانع ، معد اطلاق مىگردد .

در كتاب « فوائد الاصول » آمده است :

« و المراد من المعد ما كان له دخل فى وجود الشىء ، من دون ان يكون وجود ذلك الشى مترشحا منه بحيث يكون مفيضا لوجوده ، بل كان لمجرد التهيئة و الاستعداد لافاضة العلة وجود معلولها ، كدرجات السلم ما عد الدرجة الاخيرة ، حيث ان كل درجة تكون معدة للكون على السطح ، كما تكون معدة ايضا للكون على الدرجة التى فوقها بمعنى انه يتوقف وجود الكون على الدرجة الثانية على الكون على الدرجة الاولى » . « 1 »

عراقى ، ضياء الدين ، مقالات الاصول ، ص 299 و 301 .

سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 3 ، ص 338 .

شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 20 .

شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، ج 2 ، ص 65 .

حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 240 .

معدات اجتهاد

معدات اجتهاد

ر . ك : مقدمات اجتهاد

معذّريت قطع

معذّريت قطع

عذر بودن قطع مكلّف براى ترك تكليف واقعى معذّريت قطع ، مقابل منجّزيت قطع ، و به معناى عذر محسوب شدن قطع مكلف ، براى ترك تكليف واقعى است ، و اين در جايى است كه قطع او مخالف با واقع درآيد ، مثل اينكه شخصى در روز جمعه قطع پيدا كند كه نماز جمعه بر او واجب است نه نماز ظهر و سپس نماز جمعه را به‌جا آورد و نماز ظهر را ترك كند ، سپس معلوم شود كه در واقع ، نماز ظهر واجب بوده است نه نماز جمعه ؛ در اينجا ، اگر مولا از او بپرسد كه چرا تكليف واقعى را ترك نمودى ، در پاسخ مىتواند به قطع خود


( 1 ) . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 263 .