فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٩

قرائن غير لفظى

قدر متيقن خارجى

قدر متيقن خارجى

مصاديق خارجى مشمول حكم به‌طور يقينى در بحث اطلاق ، از دو نوع قدر متيقن سخن به ميان مىآيد :

1 . قدر متيقن خارجى ؛

2 . قدر متيقن در مقام تخاطب .

منظور از قدر متيقن خارجى ، مصاديقى است كه به يقين ، حكم شامل آنها مىشود ، مانند آنكه شارع بگويد : « قلد المجتهد » ، كه قدر متيقن آن ، وجوب تقليد از مجتهد اعلم است ، هرچند دليل اطلاق دارد و مىتوان به آن تمسك نموده و تقليد از مجتهد غير اعلم را نيز جايز دانست . بنابراين ، وجود قدر متيقن خارجى ، مانع از تمسك به اطلاق نمىگردد .

مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 180 .

آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 287 .

صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 417 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 3 ، ص ( 551 - 550 ) .

فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 9 ، ص 95 .

محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 426 .

قدر متيقن در مقام تخاطب

قدر متيقن در مقام تخاطب

مصداق يقينى مشمول حكم در مقام محاوره در بحث اطلاق ، از دو نوع قدر متيقن سخن به ميان مىآيد :

1 . قدر متيقن در مقام تخاطب ؛ 2 . قدر متيقن خارجى .

قدر متيقن در مقام تخاطب ، آن است كه مخاطب و متكلم درباره مصداق معينى سخن بگويند و بعد از مدتى ، متكلم به طور مطلق به ماهيتى كه شامل آن مصداق هم مىگردد امر كند ؛ براى مثال ، مثلا مولا با عبد خود درباره فوايد گوشت گوسفند گفت‌وگو مىكند ، آن‌گاه به وى امر مىكند : « اشتر اللحم » ؛ در اينجا اگرچه كلام او مطلق است ، ولى قدر متيقن در مقام محاوره و تخاطب ، همان گوشت گوسفند است .

و يا مانند آنكه مولا با عبد خود درباره ثواب آزاد كردن بنده مؤمن سخن گفته و بعد از مدتى مىگويد : « اعتق رقبة » ، كه گرچه كلام او اطلاق دارد و شامل مطلق عبد چه مؤمن و چه كافر مىشود ، اما قدر متيقن در مقام تخاطب ، عتق رقبه مؤمن است .

نكته :

به نظر مرحوم « آخوند خراسانى » يكى از مقدمات حكمت ، عدم وجود قدر متيقن در مقام تخاطب است . « 1 »

ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 335 .

صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 417 .

مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 249 .

محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 130 .

فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 251 .

فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 3 ، ص ( 551 - 550 ) .

فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 9 ، ص 95 .

قدر متيقن در مقام محاوره

قدر متيقن در مقام محاوره

ر . ك : قدر متيقن در مقام تخاطب

قدر مشترك

قدر مشترك

ر . ك : علت ( قياس )

قرآن

قرآن

ر . ك : كتاب

قرائن

قرائن

ر . ك : قرينه

قرائن ارتكازى

قرائن ارتكازى

ر . ك : قرينه ارتكازى

قرائن تقابل

قرائن تقابل

ر . ك : قرينه تقابل

قرائن حسى

قرائن حسى

ر . ك : قرينه حسى

قرائن خارجى

قرائن خارجى

ر . ك : قرينه خارجى

قرائن داخلى

قرائن داخلى

ر . ك : قرينه داخلى

قرائن شخصى

قرائن شخصى

ر . ك : قرينه شخصى

قرائن شرعى

قرائن شرعى

ر . ك : قرينه شرعى

قرائن صارفه

قرائن صارفه

ر . ك : قرينه صارفه

قرائن ظنى

قرائن ظنى

ر . ك : قرينه ظنى

قرائن ظنى معتبر

قرائن ظنى معتبر

ر . ك : قرينه ظنى معتبر

قرائن عدمى

قرائن عدمى

ر . ك : قرينه عدمى

قرائن عرفى

قرائن عرفى

ر . ك : قرينه عرفى

قرائن عقلى

قرائن عقلى

ر . ك : قرينه عقلى

قرائن غير لفظى

قرائن غير لفظى

ر . ك : قرينه غير لفظى


( 1 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 287 .