فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٥٨
آمر
آثار عادى مستصحب
آثار عادى مستصحب
لوازم عادى با واسطه يا بدون واسطه حكم يا موضوع استصحابشده آثار عادى مستصحب ، در مقابل آثار عقلى و آثار شرعى مستصحب مىباشد و عبارت است از لوازمى كه به وسيله عرف و طبق عادت بر مستصحب - به سبب حكم به بقاى آن - بار مىشود ، مثل اينكه حيات زيد استصحاب و سپس حكم عرفى و عادى ( مثلا رويش مو بر صورت او ) برآن بار شود .
ميان اصوليون در حجيت و عدم حجيت چنين آثارى ، اختلاف است .
نيز ر . ك : اصل مثبت .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 282 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 475 .
انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الأصول ، ج 2 ، ص 665 - 659 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 488 .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 377 .
طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا في اصول الفقه ، ج 3 ، ص 89 .
آثار عقلى مستصحب
آثار عقلى مستصحب
لوازم عقلى با واسطه يا بدون واسطه حكم يا موضوع استصحابشده آثار عقلى مستصحب ، مقابل آثار عادى و آثار شرعى مستصحب مىباشد و عبارت است از لوازمى كه عقل ، بر بقاى مستصحب مترتب مىنمايد ، براى مثال ، آثار عقلى استصحاب حيات زيد اين است كه زيد مكانى را اشغال نموده و تنفس و تحرك دارد ، يا لازمه عقلى استصحاب وجوب نماز ظهر در روز جمعه ، استحقاق ثواب بردن مكلفى است كه آن را بهجا آورده است .
نيز ر . ك : اصل مثبت .
صدر ، محمد باقر ، دروس في علم الاصول ، ج 2 ، ص 496 .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 282 .
صدر ، محمد باقر ، بحوث في علم الاصول ، ج 6 ، ص 182 .
ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة في اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص 158 - 156 .
آثار علم اجمالى
آثار علم اجمالى
ر . ك : احكام علم اجمالى
آثار قطع
آثار قطع
ر . ك : احكام قطع
آثار متيقن
آثار متيقن
ر . ك : آثار مستصحب
آثار مستصحب
آثار مستصحب
لوازم مترتب بر استصحاب حكم يا موضوع حكم شرعى آثار مستصحب ، لوازمى است كه به وسيله عقل ، شرع و عادت ، بر مستصحب - به سبب حكم به بقاى آن - بار مىگردد ، مثل :
استصحاب حيات زيد مفقود الاثر ، كه هم اثر شرعى مثل حرمت تزويج همسر او با غير ، هم اثر عادى مثل رويش مو بر صورت او و هم اثر عقلى - مثل اشغال كردن مكان - برآن مترتب مىشود .
ميان اصوليون درباره اعتبار آثار شرعى كه يا به صورت مستقيم يا به واسطه امرى شرعى بر مستصحب بار مىشود ، اختلافى نيست ، هرچند درباره اعتبار آثار و لوازم عادى و عقلى آن اختلاف وجود دارد .
صدر ، محمد باقر ، دروس في علم الاصول ، ج 2 ، ص 496 .
صدر ، محمد باقر ، بحوث في علم الاصول ، ج 6 ، ص 175 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 488 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 472 و 475 .
انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 665 - 659 .
خمينى ، روح اللّه ، الرسائل ، ج 1 ، ص 180 .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 282 .
آثار وضع
آثار وضع
ر . ك : فايده وضع
آمر
آمر
طلبكننده چيزى از كسى به صورت الزامى آمر ، كسى است كه چيزى را از مأمور ، به صورت الزامى طلب نمايد ؛ به عبارت ديگر ، با سفارشى اكيد ، از طريق استعمال ماده يا صيغه امر ، او را به سوى انجام كارى روانه كند . اصوليون در اين مسئله اختلاف دارند كه آيا آمر بايد نسبت به مأمور ، مقام و رتبه بالاترى داشته باشد ( هرچند درخواست او متواضعانه باشد ) ، كه از آن به « علو واقعى » تعبير مىشود ، و يا همينقدر كه از مقام و موقعيت برتر سخن بگويد كفايت مىكند و علو واقعى لازم نيست ، مثل اينكه بگويد : « من به تو امر مىكنم » ، كه از آن به « استعلا » تعبير مىشود ، و يا اينكه در آمر وجود هر دو ( علو و استعلا ) شرط است و يا وجود هيچكدام شرط نمىباشد .
نيز ر . ك : ماده امر ؛ علو ؛ استعلا .
سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز في اصول الفقه ، ص 51 .
خمينى ، روح اللّه ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 248 .
سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 1 ، ص 293 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 68 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، ايضاح الكفاية ، ج 1 ، ص 408 - 405 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 83 .
شمس الائمه سرخسى ، محمد بن احمد ، اصول السرخسى ، ج 1 ، ص 11 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 2 ، 1 ، ص 128 .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 62 .