فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٥٦١
عام
حجيت ظواهر ، ظهور وضعى است ، به شرط آنكه متكلم قرينهاى خلاف آن اقامه نكند .
نكته :
مشهور اصوليون ، ظهورى را كه مستند آن وضع باشد ، در تعارض با ظهورى كه مستند آن اطلاق باشد ، مقدم مىدانند .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 536 .
صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 146 .
خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 2 ، ص 385 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 42 .
« ع »
« ع »
عادت
عادت
شيوه مستمرّ نزد فرد يا گروه خاص عادت ، به معناى روش و شيوه عملى يا گفتارى مستمر در نزد فرد يا گروه خاص است ؛ به بيان ديگر ، عادت ، به روشى گفته مىشود كه فرد يا گروهى بدان خو گرفته و آن را تكرار مىنمايد ، البته تعريفهاى متعددى براى عادت و رابطه آن با عرف وجود دارد .
برخى عرف و عادت را يكى دانستهاند . بعضى نيز مانند « ابو محمد غزالى » ميان عرف و عادت تفاوت مفهومى گذاشته ، ولى از نظر مصداق آنها را يكى دانستهاند . گروهى هم عادت را اعم مطلق از عرف دانستهاند ، زيرا عادت ، به فردى و جمعى تقسيم مىشود ، ولى عرف ، همان عادت جمعى است .
نيز ر . ك : عرف ؛ عناصر عادت .
طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 419 .
مهريزى ، مهدى ، كتابشناسى اصول فقه شيعه ، ص 33 .
فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 204 .
زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص ( 829 - 828 ) .
جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، دانشنامه حقوقى ، ج 2 ، ص ( 58 - 57 ) .
محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص ( 255 - 254 ) .
جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 394 - 392 ) .
عادت جمعى
عادت جمعى
شيوه مستمرّ ميان همه يا بيشتر مردم ، يا قوم و گروه خاص عادت جمعى ، مقابل عادت فردى ، و به معناى روش و سيره مستمر عملى يا گفتارى همه يا بيشتر مردم ، قوم يا گروه خاصى است .
نيز ر . ك : عرف .
بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 83 .
زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص 828 .
محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 254 .
ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 244 .
عادت فردى
عادت فردى
تكرار مستمرّ قول يا عمل توسط يك فرد عادت فردى ، مقابل عادت جمعى ، و به معناى تكرار مستمر قول يا عمل ، توسط يك فرد است ، بهگونهاى كه جزء طبيعت ثانوى و خوى وى محسوب مىشود .
بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 83 .
ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 244 .
محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 254 .
عاصى
عاصى
ترك امتثال تكليف واقعى احراز شده عاصى ، مقابل مطيع بوده و به مكلفى گفته مىشود كه از راه قطع و يا حجت معتبر ، تكليف را احراز كرده تكليف بر او منجز شده ولى در مقام امتثال ، اقدام به مخالفت با آن نموده است و عنوان متجرى نيز بر وى صادق نباشد براى مثال ، مكلف درمىيابد كه خمر ، حرام است ولى در مقام امتثال ، مخالفت نموده و مرتكب شرب آن مىگردد و در واقع نيز خمر خورده و اشتباه نكرده است به چنين كسى « عاصى » اطلاق شده و در نظر عقل مستحق عقاب است .
ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 1 ، ص 133 .
بروجردى ، حسين ، نهاية الاصول ، ص 417 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص ( 53 - 52 ) .
خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص 46 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 301 .
حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 50 .
عالم اخبارى
عالم اخبارى
ر . ك : اخباريون
عالم اصولى
عالم اصولى
ر . ك : اصوليون
عالم جعل
عالم جعل
ر . ك : مرحله انشا
عالم ملاك
عالم ملاك
ر . ك : مرحله اقتضا
عام
عام
لفظ شامل تمام مصاديق مدخول آن عام ، در لغت ، به معناى فراگير بودن و شامل شدن ، و عموم ، به