فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٦
سيره معاصر معصوم عليه السّلام
فراموشى سپرده مىشود و آيندگان گمان مىبرند اين سيره ، سيره مسلمانان است .
شايد اعمالى مانند زينت كردن مقابر از همين نوع باشد .
نكته :
برخى به اين توهم دچار شدهاند كه سيرههاى متأخر از زمان معصوم عليه السّلام نيز معاصر معصوم عليه السّلام محسوب مىشود ، زيرا در اين زمان نيز معصوم عليه السّلام وجود دارد ولى غائب است ؛ پس سكوت در چنين مواردى نيز دلالتكننده بر امضا است ، بنابراين ، هيچگاه سيره غير معاصر معصوم نداريم .
از اين توهم پاسخ داده شده كه : سكوت در زمان غيبت نشانه امضا نيست ، نه براساس عقل و نه براساس استظهار . اما اول ، به دليل آنكه معصوم عليه السّلام در زمان غيبت به نهى از منكر مكلف نيست ، و اما دوم ، چون مناط استظهار ، حال معصوم عليه السّلام است و روشن است كه حال غيبت با استظهار امضا از سكوت ، سازگارى ندارد . « 1 »
نيز ر . ك : سيره معاصر معصوم عليه السّلام .
طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 199 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 162 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص 336 .
سيره قديم
سيره قديم
ر . ك : سيره معاصر معصوم عليه السّلام
سيره متأخر
سيره متأخر
ر . ك : سيره غير معاصر معصوم عليه السّلام
سيره متجدد
سيره متجدد
ر . ك : سيره غير معاصر معصوم عليه السّلام
سيره متحدث
سيره متحدث
ر . ك : سيره غير معاصر معصوم عليه السّلام
سيره متشرعه
سيره متشرعه
عادت عملى رايج ميان پيروان دين ، مذهب يا فرقه خاص سيره متشرعه ، به معناى استمرار روش و شيوه مستمر عملى ميان پيروان دين ، مذهب و يا گروهى خاص بر انجام عملى و يا ترك آن است ، مانند : اتفاق متشرعه بر حجيت خبر ثقه و جواز مسح پا با بخشى از كف دست در وضو .
بنابراين ، در صورتى كه همه مسلمانان و يا پيروان مذهب خاصى از مسلمانان ، مثل اماميه ، بناى عملى بر انجام و يا ترك كارى داشته باشند ، به آن ، سيره مسلمين و يا سيره متشرعه ، اطلاق مىشود .
نكته :
در سيره متشرعه ، تشرع افراد ، يا حيثيت تعليلى براى سيره است ، مثل سيره مسلمين بر جهر ( آشكار خواندن ) در قرائت نماز ظهر در روز جمعه ؛ به چنين روشى سيره متشرعه به معناى اخص مىگويند . و يا تشرع ، حيثيت تعليلى نيست ، بلكه در اين عمل ، تشرع افراد و مقتضاى طبع آنها حيثيت عاقل بودنشان بهطور يكسان دخالت دارد ؛ مثل سيره متشرعه در عمل به خبر ثقه كه يقين حاصل نشده اين عمل از باب عاقل بودن آنها است يا به خاطر تشرع آنها ؛ به چنين سيرهاى ، سيره متشرعه به معناى عام مىگويند .
نيز ر . ك : عرف متشرعه .
طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 199 .
فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 205 .
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 276 .
صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 247 .
حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص ( 646 - 644 ) .
سيره متشرعيه
سيره متشرعيه
ر . ك : سيره متشرعه
سيره مسلمين
سيره مسلمين
ر . ك : سيره متشرعه
سيره معاصر معصوم عليه السّلام
سيره معاصر معصوم عليه السّلام
عادت مستمرّ رايج در زمان حضور معصوم عليه السّلام سيره معاصر معصوم عليه السّلام يعنى بناى عملى مستمر عقلا و يا متشرعه كه همزمان با عصر و زمان معصوم عليه السّلام جريان داشته باشد .
يكى از اركان حجيت سيره ، اثبات معاصر بودن آن با زمان معصوم عليه السّلام و در مرأى و مسمع معصوم عليه السّلام بودن آن ، و ركن ديگر آن ، امضاى شارع و يا عدم ردع وى است .
در سيره معاصر با زمان معصوم عليه السّلام ركن اول احراز شده و به اثبات ركن ديگر نياز است ؛ بنابراين ، سيرهاى كه بعد از زمان معصوم عليه السّلام جارى شده باشد ، حجيت ندارد .
براى اثبات معاصر بودن سيره با زمان معصوم عليه السّلام روشهايى چون نقل و شهادت مطرح شده است ؛ براى مثال ، مرحوم « شيخ طوسى » وجود چنين سيرهاى را نقل نموده و برآن شهادت دهد . « 1 * »
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 264 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 161 .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص 333 .
طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 199 .
ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص 370 .
( 1 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 264 . ( 1 * ) . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 238 .