فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٩
الفاظ مستعمل
صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 .
محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 49 .
علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 62 .
جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 22 .
مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 43 .
الفاظ متحد المعنى
الفاظ متحد المعنى
هر لفظ داراى معناى واحد الفاظ متحد المعنى ، مقابل الفاظ متعدد المعنى به كار رفته و عبارت است از الفاظى كه داراى يك معنا مىباشد ، مانند : لفظ « زيد حيوان » كه هركدام داراى يك معناى خاص است . ( يك لفظ براى يك معنا وضع شده است ) .
الفاظ متحد المعنى اگر معناى جزئى داشته و قابليت صدق بر كثيرين نداشته باشد ، جزئى ناميده مىشود ، مانند : لفظ « زيد » .
اما اگر معناى كلى داشته باشد كه وقوع شركت ( قابليت صدق بر كثيرين ) در آن متصور است ، كلى ناميده مىشود ، مانند : لفظ حيوان » .
صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 67 .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 16 - 14 ) .
الفاظ متداول
الفاظ متداول
ر . ك : الفاظ مشهور
الفاظ مترادف
الفاظ مترادف
الفاظ داراى معناى يكسان الفاظ مترادف ، مقابل الفاظ متباين بوده و عبارت است از الفاظ متعددى كه معناى يكسان دارد ، مانند : لفظ « انسان و بشر » ، و يا لفظ « اسد ، غضنفر و ضرغام » كه هر سه به معناى « شير » مىآيد .
صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 .
محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 49 .
جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 25 .
علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 62 .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 15 .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 67 .
فخر رازى ، محمد بن عمر ، المحصول فى علم اصول الفقه ، ج 1 ، ص 228 .
مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 43 .
جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، ترمينولوژى حقوق ، ص 611 .
الفاظ متعدد المعنى
الفاظ متعدد المعنى
هر لفظ داراى معانى متعدّد الفاظ متعدد المعنى ، مقابل الفاظ متحد المعنى بوده ، و عبارت است از الفاظى كه داراى معانى متعدد مىباشد ، مانند : لفظ « عين » كه از آن معانى متعددى همچون طلا ، چشم و چشمه فهميده مىشود .
در كتاب « المنطق » آمده است :
« و اما ان يكون متعددا و ما له معنى متعدد اربعة انواع : مشترك و منقول و مرتجل و حقيقة و مجاز . . . » . « 1 »
رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 54 .
صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 16 - 14 ) .
حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 67 .
الفاظ متكثر المعنى
الفاظ متكثر المعنى
ر . ك : الفاظ متعدد المعنى
الفاظ مركب
الفاظ مركب
الفاظ چند كلمهاى ، با دلالت هر كلمه بر جزئى از معنا الفاظ مركب ، مقابل الفاظ مفرد است و به الفاظى گفته مىشود كه از تركيب چند كلمه پديد مىآيد و جزء لفظ آنها بر جزء معناى آنها دلالت دارد ، مانند : « زيد قائم » ؛ « غلام زيد » ، كه براى مثال ، در جمله اول ، لفظ « زيد » بر معناى انسان خاص و لفظ « قائم » بر معناى ايستاده دلالت دارد .
نكته :
در تعريف لفظ مركب ، ميان علماى منطق و ادبيات اختلاف است .
علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 60 .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 9 .
فخر رازى ، محمد بن عمر ، المحصول فى علم اصول الفقه ، ج 1 ، ص 221 .
الفاظ مستعمل
الفاظ مستعمل
الفاظ وضع شده براى دلالت بر معنا لفظ مستعمل ، مقابل لفظ مهمل بوده و به لفظى گفته مىشود كه براى دلالت بر معنايى وضع شده است لفظ مستعمل ، همان « كلمه » مىباشد ، مانند : لفظ « زيد » .
در كتاب « معارج الاصول » آمده است : « و المستعمل اما ان لا يستقل بالمفهومية و هو الحرف و اما ان يستقل ، فان دل على الزمان المعين فهو الفعل و ان لم يدل فهو الاسم » . « 1 * »
مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 6 .
مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 26 .
( 1 ) . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 39 . ( 1 * ) . محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 49 .