فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٧
الفاظ عبادات
مكه و مدينه باشد و چه هر جاى ديگر .
نكته :
بسيارى از علماى اماميه تنقيح مناط و الغاى خصوصيت را يكى دانستهاند ، اما برخى معتقدند اين دو باهم تفاوت دارند . « 1 »
نيز ر . ك : تنقيح مناط .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 152 .
ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 2 ، ص 87 .
غزالى ، محمد بن محمد ، المستصفى من علم الاصول ( به ضميمه فواتح الرحموت بشرح مسلم الثبوت ) ، ج 2 ، ص 286 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 450 .
الغاى فارق
الغاى فارق
ر . ك : الغاى خصوصيت
الفاظ
الفاظ
اصوات خارجشده از دهان لفظ ، صوتى است كه از دهان خارج مىگردد ( معتمد بر مخرج فم مىباشد ) خواه داراى معنا باشد ( مستعمل ) و خواه بىمعنا باشد ( مهمل ) ؛ « اللفظ ما يتلفظ به الانسان او في حكمه مهملا كان او مستعملا » . « 1 * »
الفاظ ، به لحاظهاى مختلفى تقسيم مىشود :
1 . از لحاظ موضوع له - و معنا - ، به متحد المعنى و متكثر المعنى ؛
2 . از لحاظ وضع ، به مهمل و مستعمل ؛
3 . از لحاظ ظهور و خفاى معنا ، به واضح الدلالة و خفى الدلالة ؛
4 . از لحاظ رابطه معانى ، به متباين و مترادف ؛
5 . از لحاظ استعمال ، به صريح و كنايه .
رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 54 .
الفاظ اجناس
الفاظ اجناس
ر . ك : اسم جنس
الفاظ ايقاعات
الفاظ ايقاعات
الفاظ دلالتكننده بر انشاى يكطرفه الفاظ ايقاعات ، مقابل الفاظ عقود بوده و عبارت است از الفاظى كه براى ايقاعات وضع گرديده است و به بيان ديگر ، الفاظى كه دلالت بر انشاى يكطرفه دارد ، الفاظ ايقاعات ناميده مىشود ، مانند : صيغه طلاق ( انت طالق ) كه براى انشاى طلاق وضع شده و فقط از جانب يك طرف انشا مىشود .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 389 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 47 .
سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 1 ، ص 360 .
جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، ترمينولوژى حقوق ، ص 100 .
الفاظ شرعى
الفاظ شرعى
ر . ك : منقول شرعى
الفاظ صريح
الفاظ صريح
الفاظ داراى ظهور در معناى اراده شده ، به سبب كثرت استعمال الفاظ صريح ، مقابل الفاظ كنايه بوده و عبارت است از الفاظى كه در افاده معناى اراده شده از سوى متكلم ، ظاهر و آشكار بوده و اين ظهور ، ناشى از كثرت استعمال مىباشد ، چه معناى مراد ، حقيقى باشد و چه مجازى ، مانند : لفظ « زوّجت » كه صريح در انعقاد نكاح مىباشد .
در كتاب « اصول الفقه الاسلامى » آمده است :
« الصريح ما ظهر به المعنى المراد ظهورا بيّنا بسبب كثرة الاستعمال حقيقة كان او مجازا ، او هو ما لم يستتر المراد منه لكثرة استعماله فيه ، حقيقة كان او مجازا . مثال الحقيقة قول العاقد : بعت و اشتريت و زوجت و مثال المجاز : « اكلت من هذه الشجرة ، اى من ثمرتها » . « 1 - »
شمس الائمه سرخسى ، محمد بن احمد ، اصول السرخسى ، ج 1 ، ص 187 .
الفاظ عام
الفاظ عام
ر . ك : ادوات عموم
الفاظ عام بدلى
الفاظ عام بدلى
ر . ك : ادوات عموم بدلى
الفاظ عام شمولى
الفاظ عام شمولى
ر . ك : ادوات عموم شمولى
الفاظ عبادات
الفاظ عبادات
الفاظ وضع شده براى اعمال مشروط به قصد قربت الفاظ عبادات مقابل الفاظ معاملات بوده و به الفاظى گفته مىشود كه براى عبادت وضع شده است ، مانند : الفاظ نماز ، روزه ، حج و . . . و مراد از عبادت ، عملى است كه در آن قصد قربت معتبر مىباشد .
يكى از فرقهاى اساسى الفاظ عبادات با الفاظ معاملات اين است كه اصل در الفاظ عبادات اين است كه مخترع و مجعول شارع باشد ، زيرا عبادات ، حقايقى مستحدثه و نوپيدا مىباشد كه عقلاى عالم بدون بيان شارع نسبت به آنها ادراكى نداشته و به آنها دست نمىيابند ، مانند : نماز كه با همه اجزا و شرايطش ، از سوى شارع جعل شده است ؛ اما اصل در الفاظ معاملات اين است كه از مجعولات و اعتبارات عقلايى باشد ، نه از مخترعات شارع ؛ يعنى قبل از بيان شارع هم ، مردم همين بيع ، نكاح و . . . را مىشناختند .
( 1 ) . جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، دانشنامه حقوقى ، ج 2 ، ص 498 . ( 1 * ) . جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 83 . ( 1 - ) . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 308 .