فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٢١٨

اضبطيت راوى

نيز ر . ك : اصول لفظى عدمى .

مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 139 .

حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 165 .

اصول مثبت

ر . ك : اصل مثبت

اصول مثبت تكليف

ر . ك : اصل منجّز

اصول محرز

ر . ك : اصل محرز

اصول مراديه

ر . ك : اصول لفظى .

اصول مرخّص

ر . ك : اصل مرخّص

اصول معذّره

ر . ك : اصل مرخّص

اصول منتج وظيفه

ر . ك : اصول عملى

اصول منجّز

ر . ك : اصل منجّز

اصول نافيه

ر . ك : اصل مرخّص

اصوليون

ر . ك : اصوليون شيعه ؛ اصوليون اهل سنت .

اصوليون اهل سنت

دانشمندان سنّى صاحب‌نظر در علم اصول فقه اصوليون اهل سنت ، آن دسته از عالمان اهل سنت هستند كه در زمينه علم اصول ، تخصص و تبحر داشته و صاحب‌نظر مىباشند . معروف‌ترين آنها عبارت‌اند از :

1 . محمد بن ادريس ، معروف به امام شافعى ، صاحب « الرسالة » ؛

2 . قاضى عبد الجبار معتزلى ، صاحب « العمدة » ؛

3 . ابو الحسن بصرى معتزلى ، صاحب « المعتمد » ؛

4 . عبد الملك بن عبد اللّه جوينى ، صاحب « البرهان » ؛

5 . ابو حامد غزالى ، صاحب « المستصفى » ؛

6 . فخر الدين رازى ، صاحب « المحصول » ؛

7 . ابو الحسن آمدى ، صاحب « الاحكام فى اصول الاحكام » ؛

8 . بيضاوى شافعى ، صاحب « المنهاج » .

زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص ( 19 - 18 ) .

اصوليون شيعه

دانشمندان شيعى صاحب‌نظر در علم اصول فقه اصوليون شيعه ، آن دسته از عالمان شيعه هستند كه در زمينه اصول فقه ، تخصص و تبحر داشته و صاحب‌نظر مىباشند .

معروف‌ترين آنها عبارت‌اند از :

1 . شيخ مفيد رحمه اللّه ، صاحب « الرسالة الاصولية » ؛

2 . سيد مرتضى علم الهدى رحمه اللّه ، صاحب « الذريعة الى اصول الشريعة » ؛

3 . شيخ طوسى رحمه اللّه ، صاحب « عدّة الاصول » ؛

4 . محقق حلى رحمه اللّه ، صاحب « معارج الاصول » ؛

5 . شيخ حسن بن زين الدين رحمه اللّه ، صاحب « معالم الدين » ؛

6 . ميرزاى قمى رحمه اللّه ، صاحب « قوانين الاصول » ؛

7 . شيخ محمد حسين بن رحيم اصفهانى رحمه اللّه ، صاحب « الفصول فى الاصول » ؛

8 . شيخ مرتضى انصارى رحمه اللّه ، صاحب « فرائد الاصول » ؛

9 . آخوند محمد كاظم خراسانى رحمه اللّه ، صاحب « كفاية الاصول » ؛

10 . ميرزا محمد حسين نايينى رحمه اللّه ، صاحب « فوائد الاصول » ؛

11 . آقا ضياء الدين عراقى رحمه اللّه ، صاحب « مقالات الاصول » و « نهاية الافكار » ؛

12 . امام خمينى رحمه اللّه ، صاحب « مناهج الوصول الى علم الاصول » ؛

13 . ابو القاسم خويى رحمه اللّه ، صاحب « محاضرات فى اصول الفقه » ؛

14 . محمد باقر صدر رحمه اللّه ، صاحب « بحوث فى علم الاصول » .

نكته :

اصوليون شيعه ، واژه « اصولى » را در مقابل « اخبارى » به كار مىبرند .

فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص ( 67 - 63 ) .

گرجى ، ابو القاسم ، تاريخ فقه و فقها ، ص ( 341 - 307 ) .

جناتى ، محمد ابراهيم ، ادوار اجتهاد ، ص 407 .

اضبطيت راوى

قوىتر بودن راوى در حافظه ؛ عامل ترجيح روايت ، هنگام تعارض اضبطيت راوى ، از صفاتى است كه باعث رجحان يكى از دو حديث متعارض بر ديگرى مىگردد و عبارت است از اينكه راوى حديث قوه حافظه قوىترى داشته و احتمال اشتباه و خطاى او در نقل حديث و جملات آن كمتر از راوى روايت معارض با آن مىباشد ، زيرا راويى كه قوه ضبط و به خاطر سپردن او ضعيف است ، ممكن است در اثر سهو ، بخشى از كلام معصوم عليه السّلام را نقل نكرده و حكم مسئله به اين خاطر تغيير پيدا كند ، يا عبارت حديث مضطرب شود و يا اينكه روايت را از معصوم عليه السّلام نقل ، ولى واسطه را فراموش كند ، و موارد ديگرى كه هركدام باعث اختلال در سند حديث يا فهم مضمون آن مىشود .