فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ١٢٦
اخبار علاجيه
بحسب ما جاء في ألسنتها الى صنفين : الاول : ما ورد بلسان الامر بالرد الى الائمة عليه السّلام . . . الثانى : ما ورد بلسان الامر بالوقوف عند الشبهة و ارجاء الواقعة الى حين لقاء الامام عليه السّلام » . « 6 »
مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 263 .
انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 777 .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 221 .
سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 493 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 484 .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 361 و 345 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 392 و 502 .
خمينى ، روح اللّه ، الرسائل ، جزء 2 ، ص 49 .
خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 196 .
حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص 177 .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 334 و 564 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 181 .
اخبار توقف و ارجاء
اخبار توقف و ارجاء
ر . ك : اخبار توقف
اخبار حدسى
اخبار حدسى
ر . ك : خبر حدسى
اخبار حسن
اخبار حسن
ر . ك : خبر حسن
اخبار حسى
اخبار حسى
ر . ك : خبر حسى
اخبار صحيح
اخبار صحيح
ر . ك : خبر صحيح
اخبار ضعيف
اخبار ضعيف
ر . ك : خبر ضعيف
اخبار طرح
اخبار طرح
احاديث دلالتكننده بر ترك روايت در صورت مخالفت با قرآن اخبار طرح ، كه از اقسام اخبار تعارض و مقابل اخبار علاجيه است ، به احاديثى گفته مىشود كه به عرضه روايات به قرآن و اخذ آنها در صورت موافقت ، و كنار گذاشتن آنها در صورت مخالفت با قرآن ، امر مىكند ، مانند : روايت « ايوب بن حرّ » كه مىگويد : « از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه فرمود :
« كل حديث مردود الى الكتاب و السنّة و كل شىء لا يوافق كتاب اللّه فهو زخرف ؛ هر حديثى را بايد به كتاب و سنت ارجاع داد و آن روايتى كه موافق كتاب خدا نيست سخنى بىارزش و باطل است » . « 1 »
نكته :
اخبار طرح را مىتوان به سه دسته تقسيم نمود :
1 . اخبارى كه منكر صدور اخبار مخالف قرآن مىباشد ؛ يعنى لسان اين اخبار ، لسان انكار صدور چنين اخبارى از معصوم عليه السّلام است ، مانند : روايت « ايوب بن حرّ » كه در آن امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « . . . كل شىء لا يوافق كتاب اللّه فهو زخرف » ؛
2 . اخبارى كه شرط عمل به روايت را موافقت آن با قرآن مىداند ، مانند : روايت « ابو يعفور » كه مىگويد :
« سألت أبا عبد اللّه عن اختلاف الحديث يرويه من نثق به و منهم من لا نثق به ؟ قال : اذا ورد عليكم حديث فوجدتم له شاهد من كتاب اللّه او من قول رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و الا فالذى جاءكم به اولى به ؛ از امام صادق عليه السّلام در مورد اختلاف حديثى سؤال كردم كه راوى آن گاهى شخصى است كه اطمينان به آن داريم و گاهى كسى است كه مورد اطمينان ما نيست . حضرت فرمود : اگر حديثى به شما رسيد و در قرآن كريم يا گفتار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شاهدى براى آن يافتيد ، به آن ملتزم شويد و اگر خلاف آن واقع شد ، راوى آن حديث به آن سزاوارتر است ( آن را كنار بگذاريد ) » ؛ « 2 »
3 . احاديثى كه مفاد آنها نفى حجيت اخبار مخالف قرآن است ، مانند : روايت « سكونى » از امام صادق عليه السّلام كه در آن حضرت مىفرمايد :
« قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : ان على كل حق حقيقة و على كل صواب نورا فما وافق كتاب اللّه فخذوه و ما خالف كتاب اللّه فدعوه ؛ پيامبر گرامى اسلام فرمود : به درستى كه براى هر حقيقتى و براى هر صوابى نورى است ، پس به آنچه موافق كتاب خداست ملتزم شويد و آنچه را مخالف كتاب خداست رها كنيد » . « 3 »
صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 315 و 318 و ( 391 - 324 ) .
انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 110 .
اخبار عرض
اخبار عرض
ر . ك : اخبار طرح
اخبار علاجيه
اخبار علاجيه
احاديث بيانگر وظيفه در موارد تعارض اخبار اخبار علاجيه از اخبار تعارض است و آن ، اخبارى است كه در مقام رفع تعارض ميان اخبار ، از سوى معصوم عليه السّلام وارد شده است . اين اخبار از نظر مضمون به چهار گروه تقسيم مىشود :
1 . اخبار تخيير ؛ 2 . اخبار توقف ؛ 3 . اخبار احتياط ؛ 4 . اخبار ترجيح .
مرحوم « شيخ انصارى » در كتاب رسائل در اينباره چهارده
( 6 ) . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص ( 391 - 390 ) . ( 1 ) . حر عاملى ، محمد بن حسن ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 79 . ( 2 ) . همان ، ج 18 ، ص 78 . ( 3 ) . همان ، ج 18 ، ص 78 .