فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠
احدثيت روايت
مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 271 .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 203 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص ( 88 - 85 ) .
حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص 163 .
احتياط در توصليات
احتياط در توصليات
احتياط در امور توصّلى احتياط در توصليات ، مقابل احتياط در تعبديات مىباشد و آن ، احتياط در امورى است كه قصد قربت در آنها معتبر نيست ، مانند اينكه مكلف مىداند يكى از دو لباس او نجس شده است و با اينكه مىتواند تحقيق كند و واقع را به دست آورد ، اين كار را نمىكند و هر دو لباس را تطهير مىنمايد .
در حسن احتياط در نظر شارع و عقل ، فى الجملة شكى نيست و هرچند درباره حسن احتياط بين تعبديات و توصليات ، تفصيلهايى وجود دارد ، ولى برخى مثل مرحوم « آخوند » ، احتياط را مطلقا حسن مىشمارند .
بحث مربوط به ترتب ثواب در توصليات همان است كه در احتياط در تعبديات آورده شده است .
نيز ر . ك : احتياط در تعبديات .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 203 .
احتياط در عبادات
احتياط در عبادات
ر . ك : احتياط در تعبديات
احتياط شرعى
احتياط شرعى
ر . ك : اصل احتياط شرعى
احتياط صغير
احتياط صغير
عمل به تكاليف الزامى مظنون موجود در كتابهاى معتبر احتياط صغير ، مقابل احتياط كبير مىباشد و عبارت است از احتياط در اطراف علم اجمالى صغير .
توضيح :
علم اجمالى ، به علم اجمالى اكبر ، كبير و صغير تقسيم مىگردد :
1 . دايره علم اجمالى اكبر ، تكاليف الزامى مظنون ، مشكوك و موهوم را دربر مىگيرد ، چه اين تكاليف در ميان امارات ظنى موجود در كتابهاى معتبر باشد و چه در غير آن ؛
2 . دايره علم اجمالى كبير ، تكاليف الزامى مظنون موجود در امارات ظنى كتابهاى معتبر و غير معتبر را دربر مىگيرد ؛
3 . دايره علم اجمالى صغير ، فقط تكاليف الزامى مظنون موجود در كتابهاى معتبر را دربر مىگيرد . بنابراين ، احتياط در عمل به تكاليف الزامى موجود در كتابهاى معتبر را احتياط صغير مىنامند .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 4 ، ص 635 .
احتياط عقلى
احتياط عقلى
ر . ك : اصل احتياط عقلى
احتياط كبير
احتياط كبير
عمل به تكاليف الزامى مظنون موجود در امارات ظنّى كتابهاى معتبر و غير معتبر احتياط كبير ، مقابل احتياط صغير بوده و به معناى احتياط در اطراف علم اجمالى كبير است .
توضيح :
علم اجمالى به اكبر ، كبير و صغير تقسيم مىشود . دايره علم اجمالى اكبر ، تمامى تكاليف الزامى مظنون ، مشكوك و موهوم را دربر مىگيرد ، چه اين تكاليف در ميان امارات ظنى همانند كتابهاى معتبر باشد و چه در غير آن . دايره علم اجمالى كبير تنها تكاليف الزامى مظنون موجود در امارات ظنى كتابهاى معتبر و غير معتبر را دربر مىگيرد .
دايره علم اجمالى صغير ، فقط تكاليف الزامى مظنون موجود در كتابهاى معتبر را دربر مىگيرد . بنابراين ، احتياط در عمل به تكاليف الزامى مظنون را كه در تمام امارات ظنى موجود است احتياط كبير مىنامند .
نكته :
علم اجمالى اكبر ، به علم اجمالى كبير و شك بدوى منحل مىگردد .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 4 ، ص 631 .
احتياط كلى
احتياط كلى
ر . ك : احتياط تام
احتياط مطلق
احتياط مطلق
ر . ك : احتياط تام
احتياط نقلى
احتياط نقلى
ر . ك : اصل احتياط شرعى
احداث قول ثالث
احداث قول ثالث
ر . ك : خرق اجماع مركب
احدثيت روايت
احدثيت روايت
تأخّر زمان صدور يكى از دو يا چند روايت متعارض احدثيت روايت از مرجحات سندى مىباشد و به اين معنا است كه هرگاه دو روايت باهم تعارض نمايند و يكى از آن دو از امام معصوم متقدم ، و ديگرى از امام معصوم متأخر باشد ، و يا اينكه دو روايت متعارض از يك معصوم عليه السّلام در دو زمان ، روايت شده باشد ، در هر دو صورت ، به روايت جديدتر عمل مىشود ؛ يعنى روايتى كه بعد از ديگرى صادر شده است .
يكى از ادلهاى كه براى تمسك به احدثيت روايت به آن استدلال شده ، روايتى است از امام صادق عليه السّلام كه در ضمن آن