فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٨
سبق
مسابقهء اسب‌دوانى و شبه آن و نيز مسابقهء تيراندازى كه از آنها به سبق و رمايه تعبير مىشود شرعا جايز و صحيح است و دليل آن حديث نبوى ( ص ) است كه فرمود : « لا سبق الا فى نصل او خف او حافر » و فائدهء اين دو برانگيختن و ترغيب مسلمين بر قتال و فراگرفتن فنون جنگ و تمرين و ممارست بر آداب آن مىباشد « 1 » .
سبق
سبق
عوض ، آنچه گرو بندند بر آن بر اسب دوانيدن و تير انداختن و جز آن . سبق را خطر نيز مىگويند « 2 » .
اصطلاحاتى كه در سبق ( اسب‌دوانى ) به كار مىرود به شرح ذيل است :
اول - سابق و آن اسبى است كه پيش باشد به گردن و كتد ( به فتح تاء و كسر آن محل اجتماع دو كتف كه بين بيخ گردن و پشت است ) . نام ديگر سابق « مجلى » مىباشد .
دوم - مصلى و آن اسبى است كه محاذى باشد سر آن با دو « صلو » اسب سابق ( صلوان دو استخوانى است كه در راست و چپ دم قرار دارد ) .
سوم - ثالث ناميده مىشود كه آن را تالى نيز گويند .
چهارم - بارع ناميده مىشود .
پنجم - مرتاح ناميده مىشود و آن مأخوذ از ارتياح به معنى نشاط است .
ششم - حظى نام دارد و آن مأخوذ از حظوه به‌معناى نصيب است .
هفتم - عاطف نام دارد كه مأخوذ از عطف به‌معناى ميل است .
هشتم - مومل ( به كسر ميم و تشديد آن ) نام دارد .
نهم - لطيم ( به فتح لام ) نام دارد .
دهم - سكيت ( به ضم سين و فتح كاف ) ناميده مىشود . و آن مأخوذ از سكوت است كه چون از صاحب وى بپرسند اين اسب مال چه كسى است ؟ وى سكوت مىكند .
يازدهم - فسكل ( به كسر فاء و سكون سين و كسر كاف يا به ضم هردو
( 1 ) . شرائع الاسلام ج 2 ، ص 235 ، شرح لمعه ج 2 ، ص 22 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 9 ، ص 467 . ( 2 ) . شرائع الاسلام ج مذكور ، ص مذكور ، تذكرة الفقهاء ج 2 ، كتاب سبق و رمايه ، لسان العرب مادهء « سبق » ، المغنى ( ابن قدامه ) ج مذكور ، ص 472 .