فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ٧٠

ج ) اطلاق لفظى و مقامى

الف ) اطلاق شمولى و اطلاق بدلى

الف ) اطلاق شمولى و اطلاق بدلى

اطلاق شمولى : آن است كه به فراگيرى حكم اقتضا داشته و تمامى افراد آن را دربرگيرد . مانند اطلاق غيبت در جملهء « لا تغتب » .

اطلاق بدلى : عبارت از اين است كه در مواردى كه اطلاق ، مجمل و نامعلوم است ، مىتوان به آوردن يكى از افراد بسنده نمود .

مانند نماز در حكم كلّى « أَقِيمُوا الصَّلاةَ » * .

ب ) اطلاق افرادى و اطلاق احوالى

ب ) اطلاق افرادى و اطلاق احوالى

منظور از اطلاق افرادى اين است كه معنا داراى افراد متعدّد است و با قرينهء حكمت اين امر ثابت مىشود كه همهء آن افراد مقصود گوينده مىباشند .

مقصود از اطلاق احوالى آن است كه معنا داراى احوال گوناگون مىباشد ، نظير اسماء اعلام ، براى مثال مدلول كلمه زيد داراى حالات مختلف است ، هرچند داراى افراد متعدد نيست .

ج ) اطلاق لفظى و مقامى

ج ) اطلاق لفظى و مقامى

اطلاق لفظى : آن است كه كلام گوينده از هرگونه قيد خالى بوده و از سويى اين معنا براى مخاطب محرز است كه گوينده در مقام بيان همهء مراد خود مىباشد ، قطعا مقتضاى چنين امرى اطلاق بوده كه به اطلاق لفظى معروف است .