فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ٢١١

كتاب

نفرموده است .

اكنون با تأمل و دقت در اين دو مقدمه به سهولت مىتوان نتيجه گرفت : ظواهر كلام نزد شارع حجت است .

حال كه مسأله حجيت مطلق ظواهر روشن گرديد ، دربارهء ظواهر كتاب نيز مىتوان گفت بسان ديگر ظواهر ، حجيت آن جاى ترديد نيست .

گروهى از اخباريين ظواهر كتاب را حجّت ندانسته و آن را قابل بهره‌گيرى براى همگان نمىدانند ، بلكه آن را ويژه مقصودين به افهام مىدانند . روشن است مدرك اين نظر ، روايات باب است كه افراد را از تفسير به رأى منع مىكند ، منتها برداشت نادرست آنها از اين گونه روايات ، سبب پيدايش اين نوع عقايد گرديده است .

در پاسخ به اين نظر و اشباه آن مىتوان گفت :

اولا مقصود از حجيت ظواهر قرآن ، حجيت مجموع آيات قرآن اعمّ از محكم و متشابه نيست بلكه خصوص آيات محكم است .

ثانيا منظور ما از عمل به آيات محكم بدان معنا نيست كه به مجرّد مشاهده اين آيات ، شتابان بدان عمل شود بلكه تتّبع و بررسى پيرامون قرائن صارفه از قبيل ناسخ ، مخصّص و مانند آن ، بايسته و ضرورى است .

ثالثا عمل به ظواهر كتاب عموميّت ندارد به اين معنا كه هركس