فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٥

قياس اولويّت

اركان قياس

اركان قياس

قياس داراى چهار ركن است :

1 - « اصل » يا « مقيس عليه » كه ثبوت حكم شرعى براى آن معلوم است .

2 - « فرع » يا « مقيس » كه اثبات حكم شرعى براى آن مورد نظر است .

3 - « علّت » كه عبارت است از سبب مشترك بين اصل و فرع و از آن به « جامع » نيز تعبير مىشود .

4 - « حكم » كه عبارت است از نوع حكمى كه براى اصل ثابت است و اثبات آن براى فرع مطمح نظر است .

قياس اولويّت

قياس اولويّت

قياس اولويّت همان مفهوم موافقت است كه در بحث مفاهيم مورد گفتگو است و از آن به « فحواى خطاب » نيز تعبير مىشود .

نظير آيهء شريفهء : فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » « 1 » ( به پدر و مادرت اف مگو ) كه به طريق اولويت بر نهى از ضرب و شتم و نظاير آن دلالت دارد .

اين نوع قياس به عقيده علماى شيعه مورد قبول است . زيرا از قبيل ظواهر محسوب مىگردد و لذا از اين‌جهت حجت است نه از

( 1 ) - سورهء اسراء : آيهء 23 .