فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٩

قاعدهء الجمع مهما امكن اولى من الطّرح

نمىگردد . حال بحث اين است آيا به واسطهء اخبار ضعيف مىتوان دست‌كم استحباب را ثابت كرد ؟ چنانچه پاسخ مثبت باشد و هيچ منعى در اثبات عمل مستحبى توسّط اين سنخ روايات وجود نداشته باشد ، اين معنايش همان تسامح در ادلّهء سنن است .

قاعدهء تلازم بين حكم عقل و حكم شرع

اين قاعده مستفاد از فحواى كلمات اصولييّن است بدين مضمون : كلّ ما حكم به العقل حكم به الشّرع و كلّ ما حكم به الشّرع حكم به العقل . يعنى هرآنچه عقل بدان حكم كند ، شرع نيز مطابق آن حكم مىنمايد و برعكس .

همانگونه كه ملاحظه مىفرماييد اين قاعده خود مركب از دو قاعده است ، يكى پيروى حكم شرع از حكم عقل ، ديگرى قاعدهء تبعيّت عقل از حكم شرع .

قاعدهء الجمع مهما امكن اولى من الطّرح

معناى اين قاعده آن است كه جمع بين متعارضين تا جايى كه ممكن است بهتر از كنار زدن است .

منظور از اين جمع همان جمع عرفى است كه مرحوم شيخ اعظم انصارى آن را « جمع مقبول » ناميده است ، چنان كه به جمع دلالتى ( دلالى ) نيز معروف است . يعنى در موردى كه ميان دو يا