فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨
شكّ در مقتضى و رافع
استعمال دخانيات چيست ؟ آيا حرام است يا مكروه ؟ و يا احيانا مباح است ؟ اين از مصاديق شكّ در تكليف است .
علماى اصول در اين گونه موارد قايل به برائت ( شرعى و عقلى ) مىباشند .
شكّ در مكلّف به
شكّ در مكلّف به
اين عنوان هنگامى جريان دارد كه مكلّف حكم شرعى را مىداند منتها نسبت به امتثال آن شك دارد . چنان كه به وجوب نماز ظهر علم دارد و ليكن نمىداند آن را بجاى آورده يا نه ؟
اين نوع موارد از مجارى اصالة الاشتغال محسوب مىگردد ، يعنى مادام كه امتثال يقينى حاصل نشده باشد ، تكليف همچنان بر عهدهء مكلّف باقى خواهد بود .
شكّ در مقتضى و رافع
شكّ در مقتضى و رافع
منظور از شكّ در مقتضى اين است كه آيا متيقّن ذاتا قابليت بقاء و استمرار دارد يا نه ؟
نظير شكّ در بقاى شب و روز و نيز شكّ در خيار غبن بعد از زمان اول . بنابراين مراد از مقتضى ، ملاك و مصلحت حكم نيست بلكه مقصود نفس استعداد و قابليت ذاتى مستصحب براى بقاء است ، خواه اين قابليت مستفاد از دليل باشد يا از خارج .