فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — الصفحة ١٥١

3 - اينكه منشاء شكّ تعارض دو دليل باشد .

مورد شرب توتون هست ، امّا دلالتش نسبت به حرمت و كراهت نامعلوم است . يعنى نسبت به هيچيك از اين دو ظهورى ندارد .

3 - اينكه منشاء شكّ تعارض دو دليل باشد .

3 - اينكه منشاء شكّ تعارض دو دليل باشد .

چنان كه دليلى دالّ بر حرمت شرب توتون باشد و دليلى ديگر بر عدم حرمت آن دلالت داشته باشد و هيچگونه رجحان و برترى نيز ميان آن دو وجود نداشته باشد .

بنابراين شبههء حكمى سه قسم بوده و بعلاوهء شبههء موضوعى مجموعا ، به چهار قسم تقسيم مىشود و از طرفى هر يك از اين چهار قسم خود بر سه قسم به ترتيب زير تقسيم مىگردند :

الف ) شبههء وجوبى

ب ) شبههء تحريمى

ج ) شبههء دوران امر بين محذورين

به اين ترتيب با ضرب اين سه قسم با چهار قسم قبلى ، دوازده صورت قابل استنتاج است و از سوى ديگر هر يك از صور دوازدهگانه يا از قبيل شكّ در تكليف بوده يا شكّ در مكلّف به كه در كل ، بيست و چهار صورت تصوير مىشود به گونه‌اى كه دوازده صورت آن در مبحث برائت ( شكّ در تكليف ) و دوازده صورت ديگر در مبحث اشتغال ( شكّ در مكلّف به ) از سوى علماى اصول مورد بحث و بررسى قرار مىگيرند .