فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠
باقلى
پرشاخ و كم‌بوىتر از ريحان و گلش مايل بسرخى و در مصر ريحان احمر نامند و برى و بستانى مىباشد و خريفى است نه ربيعى ( تحفه ، 42 ) . و يقال له بالعربيه الريحان . . . و هذا لنبات هو الحبق العريض الورق ( شرح اسماء ، م 48 ) . بادروج معرب بادروز فارسى است اما حوك بر وزن لون لغتى است نبطى يا آرامى ( مايرهوف ، م 48 ) .
بادنجان
بادنجان
( B denj n )
( لا )
Solanum esculentum
( فر )
Giravette
بادنجان از دو قوت متضادست تأليف كرده .
الابنيه ( بهم 46 ، زل 38 )
باتنگان را به لغت سريانى يبروحى گويند و صاحب المشاهير گويد به لغت عرب مغد گويند و حدق نيز گويند ( ترجمهء صيدنه ، ب 22 ) . درست آن است كه گرم و خشك است ( اغراض ، 587 ) . انب و حيصل و مغد و وغد و حدق خوانند . بهترين وى فارسى شيرين تازه بود ( اختيارات ، دهخدا ) . معرب بادنگان فارسى است . به عربى مغدو و وغدو . اهميت آن معروف است برى و بستانى مىباشد و نزد اطلاق مراد ثمر بستانى آن است كه مستعمل است . . . و بهترين آن تازهء كم تخم پوست بنفش براق مدور و اندك طولانى است ( مخزن ) .
بادنجان - بادمجان - باتنگان - بادنگان ، گياهى است از تيرهء بادنجانيان كه اصلش از هندوستان است . ميوه‌اش درشت و بيضوى . . . ( فرهنگ معين ) .
باقلى
باقلى
( B qeli )
( لا )
Vicia Faba
( فر )
Feve
باقلى ريش روذكانى را سوذ كنذ . . . و باقلى شامى را ترمس كويند .
الابنيه ( بهم 40 ، زل 32 )
اهل مصر فول گويند و بعضى او را جرجر گويند و او معرب گرگر است و ابو عبيد گويد فول را باقلى گويند به تشديد و تخفيف حرف لام و هرگاه كه به تشديد لام گفته شود الف را در آخر او متصور كنند و هرگاه كه به تخفيف لام گفته شود الف را ممدود كنند . ( ترجمهء صيدنه ، ب 22 ) بر نورسيده سرد و تر است ( اغراض ، 586 ) .
در هدايه نيز باقلى به همين صورت مذكور است ( ر ك : همان كتاب ، فهرست داروها ) .
تازه‌اش در اول سرد و تر و گلش گرم به اعتدال و لطيف و پوست اندرون او مجفف و قابض است و باقلى مقوى باه است و سريع الانحدار از معده . . . و با قوهء محلله ( تحفه ، 41 ) . باقلا هو الجرجر و اسمه المشهور فى المدن الفول ( شرح اسماء ، م 42 ) . باقلا را از دير زمان در مصر مىكاشته‌اند و يكى از نامهاى قبطى آن فل
fel
يا فلى
feli
بوده است كه در آرامى مبدل به فولا
fula
و در عربى فول شده