فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٠
استدراك
الدواء المركّب المتخّذ من البزور المقلوة و القوابض المغرية التى يمنع - السحج و الاسهال ( بحر الجواهر لمحمّد - بن يوسف طبيب الهروى ) . حرف هو - التفا و حبّ الرّشاد و نسميّه المقلياثا ( شرح اسماء العقار ، م 163 ) . حرف نام عربى انواع مختلف
Lepidium
و
Nastrtium
و در اينجا مراد تره‌تيزك است . حبّ الرشاد تخمهاى سرخ تره - تيزك را گويند كه در بازارهاى قاهره فروخته مىشود . مقليتا
maqal I t
واژه‌ايست سريانى كه معرب آن مقلياثا
muqlay ih
است . حرف بابلى نيز نام انواع گوناگون
Lepidium
است ( مايرهوف ، م 163 ) . حب الرشاد همان است كه در انگليسى
garden cress
( تره‌تيزك ) گويند . ابن بيطار به نقل از ابو حنيفه مقلياثا را كلمه‌اى سريانى مىداند . اين دارو به خصوص جهت معالجهء اسهال خونى و گزيدگى كژدم سودمند است . در لهجهء عربى مغربى معاصر مقلياثا را حب الرشاد خوانند و بنا به قول صاحب تاج العروس « حرف » از كلمات تازى رايج در گويش عراقى است . مقلياثا را در سانسكريت
Chan - drasaura
و
ahaleeva
خوانند و آن را امروز در ايران « تخم شاهى » گويند ( شرح لوى بر اقراباذين سمرقندى ، م 514 ) .
مقلياثا به فتح اول و سكون ثانى و كسر لام تحتانى و ثانى مثلثه هر دو به - الف كشيده به لغت سريانى اسم حرف بابلى بوداده است ( فرهنگ مخزن الادويه ) ناظم الاطبا مقلياثا را مقليسا ضبط كرده و نوشته است : « مأخوذ از سريانى ، تخم سپندان » و در ذيل مادهء سپندان آورده است : تخم تره‌تيزك ( فرهنگ نفيسى ) .
مقلياثا معرب سريانى ، حبوب برشتهء تخم تره‌تيزك ( فرهنگ معين ) . در همان كتاب ذيل مادهء تره‌تيزك چنين آمده است : گياهى است از تيرهء چليپائيان كه جزو سبزيهاى خوراكى معمولى است و مزه‌اش تند و تيز است . گياهى است يك - ساله و برگهايش كوچك و ميوه‌اش خر - جينك و بالدار است ، ترتيزك ، رشاد ، تره تندك ، حب الرشاد » . نيز ، ر ك : حرف