فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١١
هيوفارقون
ديده‌اند نوشته‌اند كه گياهى است بسيار كوچك ساقه‌هاى بىبرگ و پرگره آن شبيه است به ساقهء رز و در قطر و رنگ شبيه است به كاه گندم » .
و اما « مرانيه » ، استاد معين در حاشيه همين لغت در برهان مىنويسد :
« در تحفه حكيم مؤمن « مراثيا » در نسخه - اى « مراهه » و در تذكرهء ضرير انطاكى « مرائيه » و « مزانيه » و در دزى « مرانيه » آمده و همه ظاهرا مصحف « پراهه » - پراهوم است ( يشت‌ها با استفاده از افادات شفاهى آقاى پورداود ) . » و اما اينكه لغت مرانيه مغربى است دزى قول صاحب برهان قاطع و فوللرس را در اين‌باره رد كرده و گفته است كه بدون شك خطاست .
هيرازماى ( فوينج )
هيرازماى ( فوينج )
هيرون
هيرون
( ر ك : تمر )
هيل‌بويا
هيل‌بويا
( ر ك : هال )
هيوفارقون
هيوفارقون
( Hayuf requn )
( لا )
Hypereium perforatum
( فر )
Millepertuis
هيوفارقون داذى كوهيست و او كرمست و خشك اندر درجه‌ى دوم .
الابنيه ( بهم 341 ، زل 268 )
اين لغت را هوفاريقون ، هيوفاريقون ، اوفاريقون نيز نوشته‌اند چنان كه بيايد .
تعريف اين گياه در ترجمهء صيدنه چنين است : هيوفاريقون به لغت پارسى او را مرودشتى گويند و او گلى است كه لون او سرخ است به مشك طرامشيع مشابهت دارد جز آنكه سرخى در لون هيوفاريقون زيادت است و فرق كردن ميان ايشان متعذر است . . . و چون شكوفهء او را به - دست بمالند از ميانهء او دانه‌اى بيرون آيد كه لون او زرد باشد و اندكى بسرخى مايل بود و به شكل به دانهء سماق ماند جز آنكه سماق سرخ‌تر است از او ( ترجمهء صيدنه ، ب 129 ) . هيوفاريقون شكوفه - ايست ماليده و ريزنده و با وى شاخهاى ضعيف است شكسته و ماليده و تخمى است كوچك . از زردى بسرخى زند ، نزديك است به لون سماق ، سرخ‌تر است ( اغراض ، 619 ) .
هوفاريقون معرب از اوفاريقون يونانى است و آن سه قسم مىباشد و هر سه قسم را ثمر مثل جو است قسمى را ساق به - قدر شبرى و زياده و برگش مانند برگ سداب و بسيار سرخ و گلش سفيد و شبيه به گل شب‌بو و در بو شبيه به بوى صنوبر و تخمش سياه دراز و مدور و مانند جو و منبتش سخت . . . و صنف دوم بزرگ‌تر از اول و برگش به قدر نعناع و پرشعبه و شعبه‌ها مستقيم و ساقش سرخ و گلش زرد و تخمش در غلافى مانند خشخاش در خطوط و در بوى شبيه به راتيانج . . .
و صنف ديگر كه داذى رومى عبارت از اوست نباتش بزرگ‌تر از اول و كوچكتر از ثانى و بسيار سرخ و پرشاخ‌تر و برگش مانند برگ سداب و گلش زرد و