فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٦
لسان الثور
است مايرهوف شارح كتاب با اين عقيده موافق است : طراثيث هو النبات - الذى يسمى لحية التيس و هو زب رباح و هو ناردين و اسمه بالعجميه فشاله و قد بينا ان عصارة هذا النبات هى التى تسمى هيوفاقسطيداس ( شرح اسماء ، م 174 ) .
هيوفاقسطيداس مذكور در شرح اسماء شيرهء طراثيث است ( به فرانسه :
( Jus d'hypociste ou d'oroba - nche
هيوفاقسطيداس و كلمات شبيه به - آن مأخوذ از ريشهء يونانى هيپوكيس‌تيس
Hypokitis
يونانى است ( مايرهوف ، م 117 ) . بنابراين حرف
p
همان است كه به فا و حرف
K
همان است كه به قاف تبديل يافته است و بعضى از مؤلفان اسلامى جمع ميان فا و قاف كرده و برخى قاف را انداخته‌اند . ايضا ر ك :
طراثيث .
فارسى شنگ ، عربى لحية التيس .
گياهى علفى دوساله كه در دشتها و اماكن نسبتا مرطوب ، حاشيه جاده‌ها ، علفزارها ، گودالها و اماكنى نظير آنها مىرويد .
برگهاى آن باريك و دراز است و ميوه‌اش خاكسترىرنگ . در تمام نواحى اروپا مخصوصا منطقهء مديترانه و برخى نواحى آسياى غربى يافته مىشود ( زرگرى ، ج 2 ، ص 159 ) .
لسان الثور
لسان الثور
( Les n - os - Sowr )
( لا )
Borrage officinalis
( فر )
Bourrache
لسان الثور كرم و نرمست اندر درجهء اول سود او دل تنكى و غم بىسبب و خفقان و قلاع را نيك بوذ .
الابنيه ( بهم 300 ، زل 234 )
لسان الثور به لغت سريانى لسانا ثورا گويند . . . و به پارسى زبان گاو گويند و نبات او را برگها پهن باشد و درشت . . .
رنگ او ميان سبز و زرد است . . . و به - زبان گاو ماند جز آنكه به مقدار خردتر باشد ( ترجمهء صيدنه ، ب 112 ) . لسان - الثور اندر گرمى و سردى معتدل است مفرّح است ( اغراض ، 625 ) . به فارسى گاو زبان نامند برگ نبات او با خشونت و سطبرى و مايل به سياهى و مفروش بر زمين و بر روى آن نقطه‌هاى سفيد شبيه به خار و زغب‌دار و ساقش قريب به زرعى و مزغب و شاخهاى با زغب و باريك و سفيد و گلش لاجوردى به شكل گل انار و تخمش مستدير ( تحفه ، 231 ) . هى - الكحيلاء و هى الحماحم و يقال حمحم و هى العليس و يقال علس ( شرح اسماء ، م 211 ) . نام لسان الثور كه به معنى زبان گاو است ترجمهء كلمهء يونانى بوگلوسون
Bouglosson
است كه معرب آن را بو - غلس و بوذا اغلاس و بوغلص نوشته - اند . لغت كحيلا در مغرب و حماحم و حمحم در مشرق مصطلح بوده است