فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٣
كرويا
( فر )
Chou ( et chou - fleur )
كرنب نبطى و برى و بحريست . و قنبيط موصليست . . . و كرنب موصلى و همدانى سردتر و طبعش با شلغم نزديكست .
الابنيه ( بهم 262 ، زل 199 )
نوعى است از انواع تره‌ها و به سريانى او را كرنبا گويند و به پارسى كرنب گويند .
جالينوس گويد انواع كرنب مختلف است نوعى از او مصرى است و نوعى كرنب بحرى است و نوعى كرنب دشتى . اطموس گويد كرنب را قنبيط گويند و عرب خفج گويند و يكى را از او خفجه گويند و جالينوس بيخ كرنب را قنبيط گفته است ( ترجمهء صيدنه ، ب 106 ) . گرم است بدرجهء اول و خشك به درجهء دوم ( اغراض ، 593 ) . در هداية المتعلمين نيز كرارا آمده است ( ر ك : همان كتاب ، فهرست داروها ) . به فارسى كلم و به اصفهانى قمريب نامند . بستانى و بحرى مىباشد و قنبيط قسمى از بوستانى است و مذكور شد و قسم معروف او را بيخش مانند چغندر و سبز و برگش سطبر و اصناف او شامى و همدانى و موصلى و اندلسى و مختلف الاشكال مىباشد ( تحفه ، 218 ) .
هى بقلة الانصار و الكرنب الشامى هو القنبيط ( شرح اسماء ، م 184 ) . كلم - پيچ را به تازى كرنب گويند و اين لفظ ظاهرا مأخوذ است از لغت يونانى
Kr mbe
. بقلة الانصار نام ديگر كرنب است كه در مفردات ابن بيطار نيز آمده است . قنبيط به فتح و كسر اول و فتح و تشديد دوم و قرنبيط همه مأخوذ از يونانى است بمعنى كلم گل ( به لاتينى
Brassica oleracea
و به فرانسه
( Chou - fleur
و اين همان است كه كرنب موصلى و كرنب همدانى نيز نام دارد ( مايرهوف ، م 184 ) . يكى از اقسام كلم است كه آن را كلم‌پيچ گويند ( فرهنگ معين ) .
كرنج
كرنج
( ر ك : ارز )
كروش‌بانه
كروش‌بانه
( ر ك : اشنه )
كرويا
كرويا
( Karaviy )
( لا )
Carum carvi
( فر )
Carvi
كرويا بهترين سياه سرخ‌فام بوذ . . .
و برى را از وى قردمانا گويند .
الابنيه ( بهم 265 ، زل 201 )
اين لغت كرويا و كراويا و كرويه بر وزن علويه ضبط شده است چنان كه بيايد .
هروى نيز در ذيل مادهء سمك ( ماهى ) و مادهء بادنجان كرويه نوشته است . تعريف كرويا در ترجمهء صيدنه چنين است :
عرب كرويا را تقده گويند و نقده نيز گويند . . . حمزه گويد كرويا شاه زيره است ( ترجمه صيدنه ، ب 106 ) . معروف است ( اغراض ، 594 ) . به فارسى زيرهء رومى و شاه‌زيره و قرنباد گويند از زيره