فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٨
قنطوريون
بوده و
KamPilla
يا
Kampila
خوانده مىشده است كه كلمهء قنبيل تازى و
Kamala
در زبانهاى اروپائى مأخوذ از آن است و در اينجا صاحب شرح اسماء آن را با دادى اشتباه كرده است ( مايرهوف ، م 327 ) . اين گياه بومى نواحى گرم زمين خصوصا عربستان ، حبشه ، هند و سرانديب مىباشد . . .
ميوه‌اش به بزرگى نخود و پوشيده از غبار قرمزرنگ . . . است قسمت مورد استفاده اين درخت بشرهء كپسولهاى ميوهء آن است كه شامل تارهاى غده‌اى كرك مانند است و بدين جهت براى بدست آوردن آن ميوهء رسيده گياه را به صورت قطعاتى درآورده خشك مىكنند و سپس آنها را در سبدى قرار داده بر روى يكديگر با دست مالش مىدهند . بر اثر اين عمل غبارى از اصطكاك ميوه‌ها بر يكديگر حاصل مىگردد كه از سوراخهاى سبد بر روى پارچه‌اى كه در زير آن قرار دارد جمع مىشود . گرد حاصل به رنگ قرمز آجرى يا قرمز تيره است . گرد حاصل شامل مقادير زيادى صمغ ( 80 درصد ) است . . . در طب قديم چون منحصرا گرد اين گياه كه زردرنگ است و ظاهر گرد و خاك را دارد در تداوى مصرف مىشده عامهء مردم خيال مىكرده‌اند كه نوعى خاك است ( فرهنگ معين ) .
قنطوريون
قنطوريون
( Qanturyun )
Erythraea centaurium
( لا )
La petite centauree Centaurea centaurium
( فر )
Centauree officinale
قنطوريون هرج سطبرست و كرم و خشكست . . . و قنطوريون باريك هم آن كنذ كه سطبر .
الابنيه ( بهم 253 ، زل 192 )
قنطوريون سطبر و باريك كه هروى نام مىبرد همان است كه مؤلف اغراض - الطبيّه قنطوريون خرد و بزرگ مىنويسد و ديگران قنطوريون صغير و كبير يا دقيق و كبير نوشته‌اند . خود هروى نيز در ذيل مادهء « زرين درخت » اصطلاح قنطوريون دقيق را به كار برده است :
زرين درخت . . . و بدل بركش يك وزنش قنطوريان دقيق باشد ( زل 142 / 11 ) .
صاحب اغراض مىنويسد « دو نوع است خورد و بزرگ » ( اغراض ، 633 ) . اسم يونانى و آن نباتى است كبير و صغير ، كبير را غليظ و صغير را رقيق گويند كبير را ساقش شبيه بساق حماض و خشن و به قدر دو سه زرع و پرشعبه و برگش مانند برگ زردك و در هر شعبه قبّه مايل به زردى و گل قبه كحلى و زغب‌دار و تخمش شبيه به تخم كافشه و بيخش سطبر و سرخ و صلب و پر از رطوبت و بسيار سرخ و با تندى و شيرينى و قبض منبتش