فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٦
عسل
عرعر
عرعر
( Ar ? ar )
( لا )
Juniperus communis
( فر )
Genevier commun
عرعر را حبش كرمى كنذ و ادرار البول ارذ .
الابنيه ( بهم 228 ، زل 173 )
سرو كوهى است و او از سرو كوتاه‌تر و كوچكتر و ثمرش به قدر فندقى و با اندك شيرينى و غير ثمر ابهل است ( تحفه ، 181 ) . حب العرعر ابهل است و آن گرم و خشك در درجهء دوم است ( منتهى الارب ، دهخدا ) . سرو كوهى ، سرو جبلى ( برهان - غياث - زمخشرى - نزهة القلوب ، دهخدا ) .
به تازى درخت سرو را گويند ( داود انطاكى ، دهخدا ) در قديم سرو كوهى يعنى پيرو باشد و آن را در لاتينى ژونى پروس
Juni perus
و در فرانسوى ژنوريه
Jenevrier
گويند و عرعر كه در شعر شاعران آمده است اين درخت است نه بمعنى درخت عرعر امروزى ( دهخدا ) .
معمولا در دهات ايران و نقاط جنگلى شمال در تداوى عامه آنچه را كه به نام عرعر مىنامند اقسام مختلفهء سرو كوهى و پيرو مىباشد ( فرهنگ معين ) . نيز ر ك : « ابهل » و « سرو »
عروق صفر
عروق صفر
( Oruq - e - sofr )
( لا )
Curcuma longa
( فر )
Le curcuma long
عروق صفر زردجوبه است و او كرمست و خشك .
الابنيه ( بهم 233 ، زل 179 )
عروق جمع عرق بمعنى رگ و ريشه است و صفر جمع اصفر و صفرا بمعنى زرد است پس معنى لغوى عروق صفر مىشود : ريشه‌هاى زرد يا همان كه در فارسى زردچوبه گوئيم . تعريف عروق صفر در ترجمهء صيدنه چنين است : عروق به لغت تازى زردچوبه را گويند و به - هندوى هلد گويند ( ترجمهء صيدنه ، ب 86 ) . عروق الصفر به فارسى زردچوبه گويند و آن بيخ نباتى است برگش شبيه به برگ گشنيز و مايل به كبودى و ساقش به قدر ذرعى و باريك و پر شعبه و پر برگ و گل او ما بين سفيدى و زردى . . . قسم صغير او ماميران است ( تحفه ، 181 ) .
عروق الزعفران عروق الصفر است ( همان كتاب ، 181 ) . عروق الصباغين . . . گويند اسم عروق الصفر است ( همان كتاب ، 181 ) . كركم هو الهرد و هو العروق - الصفر ، و الماميران نوع منه ( شرح اسماء ، م 205 ) . زردچوبه از گياهان بومى جاوه ، بالى ، مالايا و سيلان است كه در سانسكريت هريدرا
Haridr
خوانده مىشود بمعنى چوب زرد و لغت فارسى و عربى هرد
Hord
يا هلد مأخوذ از آن است ( مايرهوف ، 205 ، لوى ، م 197 ) .
عسل
عسل
( Asal )
عسل كرم و خشكست اندر اخر درجهء