فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٨
طين بحيره
داروها در الابنيه و ديگر كتب ادويهء مفرده به عربى است در عنوانى كه خواهد آمد اصطلاح عربى را خواهم نوشت يعنى به جاى عنوان گل ارمنى « طين ارمنى » به كار خواهم برد . مايرهوف مىنويسد : غرض از طين يا گل در كتب ادويه مفرده يا صيدله يا عقاقير گلها يا خاكهائى است كه داراى خواص طبى است و ازاين‌رو آن را در پزشكى يونانى به كار مىبرده‌اند و در تمدن اسلامى نيز دانشمندان كوشيده‌اند كه نامهاى يونانى آنها را كاملا حفظ نمايند اگرچه بدست آوردن اين خاكها از جزاير يونان براى مسلمين كارى غير ممكن بوده است ( مايرهوف ، م 172 ) .
دربارهء اقسام طين‌ها يا گلها : ر ك :
عنوان‌هاى آتى .
طين ارمنى
طين ارمنى
( Tin - e - Armani )
( لا )
Terra armenica La terre d'Armenie ( Le bol d' -
( فر )
Armenie )
طين انواعست و ازو مستعمل ازو كل ارمنى . . . كل ارمنى سرد و خشكست اندر درجهء اول .
الابنيه ( بهم 215 ، زل 167 ) .
چنان كه در ذيل ماده « طين » نوشته‌ام هروى از طين ارمنى يا گل ارمنى در ذيل همين عنوان « طين » بحث كرده است نه در زير عنوان مستقل . در ترجمهء صيدنه چنين آمده است : گل ارمنى گلى است كه از زمين ارمينيه كه به زمين قباد و قيا [ - كاپادوكيه ] نزديك است به اطراف برند و او را سنگ ارمنى گويند به سبب صلابت جرم او . در بيمارى و با سود - مند باشد و لون او به زردى مايل است .
گلى است كه از بلاد ايروان آرند . سرخ تيره جگرى و با نرمى و اندك چربى مىباشد ( تحفه ، 179 ) . و النوع الذى يقال له الطين الارمنى هو طين احمر علك ياتى من ارمينيه و يقال له الطين الرومى و الطين القبرسى ( شرح اسماء ، م 172 ) .
گل ارمنى را امروز در مصر بعنوان طين ارملّى ( با لام مشدد ) يا طين رومى ( گل يونانى ) مىفروشند . گل ارمنى از جنس خاك رس و به رنگ سرخ است زيرا داراى اكسيد دوفر مىباشد و چون لزج و چسبنده است در شكسته - بندى ( انجبار ) به كار مىرفته است ( ماير - هوف ، م 172 ) .
طين بحيره
طين بحيره
( Tin - e - bohayre )
بحيره : گل بحيره سرد و خشكست باعتدال نرم‌ترين همه گلهاست .
الابنيه ( بهم 217 ، زل 168 ) .
طين بحيره يا گل درياچه همان است كه در ترجمهء صيدنه مرادف با طين مختوم - الملك و در شرح اسماء العقار بعنوان خواتيم البحيره و مرادف با طين مختوم آورده شده است . چون طين مختوم را