فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه‍ ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٣

شبوط

شبت ) . . . گياهى است از تيرهء چتريان كه يك ساله است . اين گياه در اكثر نقاط آسيا ( از جمله ايران ) بطور خودرو مىرويد و غالبا كشت نيز مىشود ( فرهنگ معين ) .

شبرم

شبرم

( s ? obrom )

( لا )

Euphorbia pithyusa

( فر )

Epurge

شبرم كرمست و خشك اندر آخر درجه سيم و او جنسيست از اجناس يتوع .

الابنيه ( بهم 202 ، زل 159 )

شبرم نوعى است از انواع نبات و گويند دانه‌ايست به نخود ماند و درخت او را خار بسيار بود و شكوفهء او سرخ بود . .

و برگهاى او دراز باشد و باريك و لون در غايت سبزى بود ( ترجمهء صيدنه ، ب 76 ) . صاحب اغراض در ذيل شبرم مىنويسد : اندريتوعات ياد كرده آمد ( ص 634 ) و در ذيل يتوع مىنويسد :

هر نباتى كه شير دهد يتوع است ليكن آنچه معروف است هفت نوع است عشر و شبرم الى آخر ( اغراض 623 ) .

نباتى است شيردار و منبتش معموره‌ها ، ساقش شبيه به نى و پرگره و به قدر زرعى و برگش شبيه به ترخون و برگ كاج و گلش بنفش و دانهء او شبيه به عدس . . .

و بيخش سطبر و پرشير ( تحفه ، 162 ) .

صاحب شرح اسماء نيز در ذيل يتوع گويد : و من انواع اليتوعات الشبرم ( شرح اسماء ، م 21 ) . در لغت عربى بر وزن عنصر و به معنى نوعى از خار و در فرهنگ‌هاى فارسى بر وزن درهم و بمعنى گياه شيردار و در مخزن چنين آورده است كه شبرم به ضم شين و راء و به كسر هر دو هم آمده است و آن را به شيرازى گاوكشك نامند زيرا گاو اگر آن را بخورد مىميرد و غير گاو را زيان نمىرساند - ( بهمنيار ، 202 ) .

شب‌زاج

شب‌زاج

( s ? abb - o - zaj )

و دكر اندر زهرها آنست كى حمله‌ى او بر يك اندامست ديذارى جنان كى - ذرايح حمله به كلى برذ . . . و جون شب زاج كى بمرى برذ .

الابنيه ( بهم 72 ، زل 60 )

ظاهرا شب و زاج است با واو عاطفه و شب به فتح و كسر شين و تشديد با ماده‌ايست شبيه به زاج ولى ترشيش كمتر از ترشى زاج ( بهمنيار ، 72 ) . حق با استاد بهمنيار است اگرچه در نسخهء « نم » نيز شب‌زاج بدون واو عاطفه آمده است ( نم ، ب 17 ) . نيز ر ك : « زاج » و « شب يمانى » .

شبطباط

شبطباط

( ر ك : عصى الراعى )

شبكران

شبكران

( ر ك : شوكران )

شبوط

شبوط

( s ? abut , s ? abbut , s ? obbut )

( لا )

Cyprinus

( فر )

Carpe