فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٦
سقمونيا
كرفس . . . زنجبيل ، فلفل دو دانگ . . . » الى آخر ( تحفه ، 329 ) .
سفوف مقلياتا
سفوف مقلياتا
( Safuf - e - maqli ta )
حديد . . . بواسير را منفعت كنذ جون با سفوف مقلياتا بياميزى و باب مازو بخورى .
الابنيه ( بهم 121 ، زل 100 )
مقلياتا چنان كه در ذيل اين كلمه نوشته - ام ( ر ك : مقلياتا ) در ديگر مآخذ مقلياثا ( با ثاى مثلث ) آمده است . دربارهء طرز تهيه سفوف مقلياتا رجوع فرمائيد به - اغراض 659 و مخزن قسمت قرابادين در تركيب سفوفاف ، 102 .
سقمونيا
سقمونيا
( Saqmuni )
( لا )
Convolvulus scammonia
( فر )
Scammonee
سقمونيا سه جنسست هندوى و جرمكانى و انطاكى . . . انطاكى طل است . . . و بعضى مردمان گويند كى صمغ لبلابست .
و هندوى صمغ تربذست . و انطاكى از كوه لكام آرند . به مقل مانذ و بتخم كرفس . . . و بهترين آنست كى از جرمكان اورند و رنكش سيه‌فام بوذ .
الابنيه ( بهم 190 ، زل 151 )
هو نبات ذو اغصان من اصل واحد به طول ثلثة ذراع و اربع عليه رطوبة . . . و على ورقة ورقه ذو ثلث زوايا يشبه اللبلاب و زهرها ابيض مستديرا . . . ثقيل الرائحه . . .
منه فى بلاد الجرامقه اسود مستدير . . . و هو . . . صمغ تجلب من انطاكيه و حواليها ( الصيدنه ، ب 75 ) . در هداية المتعلمين در ضمن نسخه‌هائى كه مؤلف در علاج بيماريهاى گوناگون نوشته است كرارا از سقمونيا ، سقمونياى انطاكى و در يك مورد از سقمونياى مصلح ياد كرده است ( ر ك : همان كتاب فهرست داروها ) .
شيرهء نباتى است . . . معده و جگر را بد است ( اغراض ، 629 ) . سقمونيا آن را به عربى محموده نامند . عصارهء نباتى پرشير است كه شاخهاى بسيار از يك بيخ مىرويد و به قدر سه چهار زرع بر زمين پهن مىشود . و برگش مثل برگ لبلاب و نرم و سبز و تر و باريك‌تر از آن و گلش سفيد و مستدير ميان‌تهى و ثقيل الرايحه و بيخش سفيد و به قدر زردك . . . زبون‌ترين او جرمقانى است كه از بلاد جرامقه خيزد ( تحفه ، 148 ) .
سقمونيا هى المحموده ( شرح اسماء ، م 281 ) . سقمونيا تركيبى است از لغت سريانى و تازى مأخوذ از واژهء يونانى سكامونيا
Skammonia
كه ريشهء آن شناخته نيست . اين گياه در سواحل شرقى مديترانه و آسياى صغير و ايران مىرويد . امروز ريشهء آن را از يونان و سوريه به مصر وارد مىكنند و هنوز نام محموده به معنى ستوده
( Louable )
در مصر مصطلح است و وجه تسميهء محموده شايد به سبب سودمندى دارو است ( ماير -