فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٦
حديد
هم گويند و به لغت ماوراء النهر و فرغانه يشم گويند ( ترجمهء صيدنه ، ب 131 ) .
حجر اليشب سنگ يشب است ( اغراض ، 622 ) . يشب نيز انواع است و معدن او در زمين ختاى و طمغاج است . و آن بعضى سفيد بود و روشن و براق و سبزى سياه خام و خاكسترگون و زمردى و از همه بهتر سفيد زردفام بود كه تيره و پيه رنگ نبود . و در كوههاى كرمان نوعى زردفام مىباشد خوش‌رنگ و روشن ( عرايس ، 139 ) . يشم و يقال بالباء الموحده و الفاء معدن قريب من الزبرجد ( داود انطاكى ، دهخدا ) . حجر اليشب سنگ يشف خوانند ( اختيارات ، دهخدا ) .
حجر اليشب عبارت از يشم فارسى است و آن سنگى است در غايت صلابت و بهترين او زيتونى پس سبز مايل به زردى پس سبز صافى و بعد از آن سبز مايل به سفيدى است ( تحفه ، دهخدا ) .
حجر اليهود
حجر اليهود
( Hajar - ol - yahud )
( لا )
Juda I que
( فر )
Le la pis judaicus
حجر اليهود سوذ كنذ سنك را اندر مثانه و در كلى .
الابنيه ( بهم 116 ، زل 96 )
سنگ جهودان ، سنگ يهودا ، حجر يهودى ، زيتون بنى اسرائيل ( دهخدا ) .
هو حجر به فلسطين شبيه فى شكله بالبلوط ( ابن بيطار ، دهخدا ) . و يسمى زيتون بنى اسرائيل و هو حجر يتكون به بيت - المقدس و جبال الشام ( داود انطاكى ، دهخدا ) . حجر اليهود معروف است ( اغراض ، 622 ) . سنگى است به شكل بلوط و مايل به سفيدى با خطوط متوازيه و در آب نرم شود و طعمى ندارد ( تحفه ، دهخدا ) . حجر يهودى ، هو الذى يقال له الحجر المشطّب [ - داراى خطوط متوازى ] ( شرح اسماء ، م 164 ) . حجر - اليهود از سوريه و فلسطين بدست مىآيد و پيوسته در بازارهاى خاور نزديك فروخته مىشود و در مصر به زيتون بنى - اسرائيل معروف است ( مايرهوف ، م 164 ) .
حددى
حددى
( ر ك : بيش )
حديد
حديد
( Hadid )
حديد سرد و خشكست . . . و بهترينش كواهن صافى بوذ كى اندرو درشتى نبوذ . معده را قوى كردانذ و خون بواسير ببرذ . . . و كر اين كواهن اندر سركه آغارى ريم از كوش بكشذ و خشك كردانذ ان ريم را .
الابنيه ( بهم 121 ، زل 100 )
آهن ( دهخدا ) . و هو على ثلاثة اصناف شابورقان [ - شاپورگان ] و نرم آهن و فولاد مصنوع . و الشابورقان هو الفولاد - الطبيعى . و الفولاد المصنوع هو المتخذ من نرم آهن ( مفردات قانون ، دهخدا ) .
معدن آن دو قسم است نرم‌آهن كه آن را ماده خوانند ، و سخت و آن را شابرقان