فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٩١
ثفل
تورم
تورم
( ر ك : عرطنيثا )
توفنه
توفنه
( ر ك : اشنه )
تون‌تره
تون‌تره
( ر ك : حرف )
تين
تين
( Tin )
( لا )
Ficus carica Figuier Sauvage , capri figuier
( فر ) طبع تين كرمست اندر درجهء اول . معتدل بترى و خشكى . . . و اين انجير باذانگيز - ست خاصه كى نارسيده بوذ .
الابنيه ( بهم 77 ، زل 64 )
تين ، اهوازى گويد انجير را به لغت رومى صبكه گويند و جمله ميوه‌ها را شكوفه ميوه پيدا كند مگر انجير كه او را گل و شكوفه و ميوهء او از شاخ بيرون آيد ( ترجمهء صيدنه ، ب 42 ) . انجير است گرم و تر است و بهترين سپيد است پس سرخ پس سياه و آنچه نيك رسيده باشد بهتر باشد و انجير خشك گرم است و لطيف ( اغراض ، 600 ) .
به فارسى انجير نامند برى و بستانى مىباشد و هريك از آن نر و ماده و برى او غير جميز و برگ و بارش از آن نر و ماده وبرى او غير جميز و برگ و بارش كوچك‌تر و در تنكابن ديوانجير نامند باسميّه و بسيار گرم و تند ( تحفه ، 66 ) .
درخت انجير در اغلب جنگلهاى شمال و سواحل درياى خزر وجود دارد ولى بيشتر طالب نقاط گرم و خشك مىباشد .
نامهاى محلى آن ، انجيل ( مازندران ) ، انجير ( نور و آمل ) گم شو ( ارسباران ) هنجير ( كردستان ) ، نام عربى آن تين است ( درختان و درختچه‌ها ، 157 ) .
[ ث ]
[ ث ]
ثعلب
ثعلب
( Salab )
ثعلب اندر ثعلب جالينوس كويذ كى . . .
روباه را بكيرى زنده يا كشته و اندر لوى نهى و ببزى .
الابنيه ( بهم 87 ، زل 73 )
بر وزن مكتب روباه است كه براى جوشاندهء پوست او خواصى نظير آنچه صاحب الابنيه ياد مىكند در ديگر كتب مفردات از جمله اغراض و تحفه و مخزن آمده است و اينك شواهد : روباه است اندر طبيخ او خداوند اوجاع المفاصل را نشانند سود دارد ( اغراض ، 608 ) .
به فارسى روباه نامند و آن حيوانى است معروف پوست او در گرمى قريب به سمور ( تحفه ، 67 ) . روباه است . . .
حيوانى است برى معروف و بهترين آن ثعلب سفيد است . . . طبيخ آن جهت درد مفاصل مفيد است ( مخزن ) .
ثفل
ثفل
( Sotl , setl )
ثفل جون ثفل شراب بوذ يا سركه يا روغن يا نفط و هريكى را منافع با جنس خويش كفته‌ايذ .
الابنيه ( بهم 88 ، زل 74 )
در اصل عربى به ضم اول است بر وزن قفل و فارسيان در محاوره به كسر اول گويند و مراد مؤلف كتاب از آن بطورى كه از مثالهايش مستفاد مىشود لاى آب