فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٦
بلاذر
كنار آبها مىرويد . . . و مترجم صيدنهء ابو ريحان نوشته برگ آن شبيه به برگ زردآلو . . . ( مخزن ) . بقلة يمانيه اسمها بالعربيه الصدح . . . و هو اليربوز و يقال له ايضا جوموز و كستج ( شرح اسماء ، م 53 ) . اين گياه را در يونانى بليتون
bliton
و در تازى شدخ بر وزن هدف و كستج بر وزن حنظل گويند . يربوز و جرموز مشتق از لغت سريانى « زربوزا » است ، كه بنا بقول لو
Loew
از فارسى گرفته‌اند اما در فرهنگهاى فارسى ضبط نشده است .
در تركى لغت يرپوز
yarpuz
را سراغ داريم بمعنى نوعى از مرزنگوش
( marjolaine )
بقلهء يمانيه در هندوستان و در اروپا بجاى اسفناج كاشته مىشود ( مايرهوف ، م 53 ) . گياهى و يا يك قسم از اسفناج ( فرهنگ نفيسى ) ، زرى نور ، شدخ ( بهرامى ، 31 ) .
بلاذر
بلاذر
( Bal zor )
( لا )
Semecarpus anacardium
( فر )
Anacarde orientale
بلاذر كرم و خشكست اندر اخر درجهء سيم فالج و لقوه و نسيان را . . . سوذ كنذ .
الابنيه ( بهم 62 ، زل 52 )
بلاذر را بلادر ( با دال ابجد ) هم نوشته - اند چنان كه بيايد . در ترجمهء صيدنه ذيل بلادر چنين آمده است : بلادر ميوه‌ايست كه به هستهء خرما ماند و مغز او شيرين باشد و پوست او سياه بود و بر او سوراخها چنان كه بر پوست بادام و در سوراخها به شبه عسل چيزى بود . . . رازى گويد بلادر در هيأت به خرماى صحرائى ماند .
و در ميان او چيزى باشد مانند عسل كه لون او سياه باشد ( ترجمهء صيدنه ، ب 27 ) .
بلادر گرم و خشك است اندر درجهء چهارم عسل بلادر ريش كننده است ( اغراض ، 616 ) . بلادر . . . و به ذال معجمه نيز آمده لغت فارسى است مأخوذ از بهلاوهء هندى و به عربى حب الفهم و حب - القلب به جهت مشابهت آن به قلب حيوان و به رومى انقرديا نامند . ثمرى است هندى درخت آن شبيه به درخت سپاسه و - شاخهاى آن از بيخ رسته مايل به زمين و بر زمين افتاده و هرجا شاخه كه از آن بر - زمين مىرسد ريشه مىبندد و منبت آن جنگلها ( مخزن ) . بلاذر هو انقرذيا ( شرح اسماء ، م 62 ) . بلادر كه نام فارسى و عربى است ترجمهء لغت سانسكريت
bhall taka
يا
bhallatamu
است كه در چينى
p'o - lo - te
گفته مىشود .
ميوهء درخت بلادر انقريا دست و اصل اين كلمه انكارديا
ankardia
مأخوذ از يونانى قديم نيست بلكه بوزنطى ( بيزانى ) است . در مشرق زمين عوام معتقدند كه بلاذر براى تقويت حافظه و تيز كردن هوش سودمند است . يهوديان افسانه‌اى ساخته‌اند كه بر حسب آن ابو - عمران موسى بن ميمون مؤلف شرح اسماء