آيين كيفرى اسلام ( شرح فارسى تحرير الوسيلة ) ( حدود ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧٤
فرع دوم : حكم حضور گروه مؤمنين
گذاشتن توده‌ى مردم از اهل مسجد و بازار و غيره است ، تا هنگام اجراى حدّ اجتماع كنند ، و مراسم اقامه‌ى حدّ را از نزديك ببينند .
در نتيجه ، اين دو حكم استحبابى ، منافاتى با آيه‌ى شريفه ندارد .
فرع دوم : حكم حضور گروه مؤمنين
فرع دوم : حكم حضور گروه مؤمنين
در اين فرع دو بحث داريم :
1 - آيا حضور گروه مؤمنين واجب است يا مستحب ؟
2 - تعداد افراد چقدر است ؟
بحث اوّل : وجوب و يا استحباب حضور مؤمنان
ظاهر آيه‌ى شريفه كه مىفرمايد : وَ لْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَآلِفَةٌ مّنَ الْمُؤْمِنِينَ امر غايب است كه ظهور در وجوب دارد ؛ همان‌گونه كه فرموده : فَاجْلِدُواْ كُلَّ وَ حِدٍ مّنْهُمَا مِاْئَةَ جَلْدَةٍ امر حاضر ، وظهور در وجوب داشت ؛ ليكن شيخ طوسى رحمه الله در كتاب خلاف بر استحباب حضور گروه مؤمنان ادّعاى اجماع كرده است و با وجود اين ادّعا ، نمىتوان به ظاهر آيه تمسّك كرده ، به وجوب حكم كنيم .
امام راحل رحمه الله از يك طرف دلالت آيه را ديده ، و از سوى ديگر ، اجماع شخصيّت عظيمى مانند شيخ طوسى رحمه الله را ملاحظه كرده‌اند ؛ از اين رو ، راه احتياط لزومى را طى كرده است .
به نظر ما ، بايد در عبارت شيخ طوسى رحمه الله دقّتى كرد تا معلوم گردد آيا ادّعاى اجماع دارد يا نه ؟ ايشان مىفرمايد : « يستحبّ أن يحضر عند إقامة الحدّ على الزاني طائفة من المؤمنين بلا خلاف لقوله : وَ لْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَآلِفَةٌ مّنَ الْمُؤْمِنِينَ وأقلّ ذلك عشرة و به قال الحسن البصري » . « 1 » هرچند ظاهر كلام ايشان استحباب است و بر آن ادّعاى « لاخلاف » كرده ، ليكن مطلب را به اين‌جا ختم نمىكند ؛ بله در ادامه به آيه استدلال مىكند . دليلى كه مرحوم شيخ به آن اعتماد كرده ، « لاخلاف » نيست ؛ يعنى نمىگويد چون در اين مسأله اجماع داريم ، به
( 1 ) . كتاب الخلاف ، ج 5 ، ص 374 ، مسأله 11 .