اصطلاحات نظامى در فقه اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٣٥
تَحَيُّزْ
نتابيد و هر كس در آن روز پشت به دشمن كند ، جز آن كس كه به جهت مصالح نبرد از جانبى به جانب ديگر رود يا خود را به سوى عده اى از همرزمانش بكشاند ، مشمول غضب خدا شده جاى او جهنم است و بد سرانجامى است .
در روايتى از قول امام موسى بن جعفر عليه السلام چنين آمده است :
« دَخَلَ عَمْرُوبنُ عُبَيْدٍ عَلى ابى عَبْدِاللَّهِ عَلَيْه‌ِالسَّلام فَلَمَّاسَلَّمَ وَجَلَسَ تَلى هذِه‌ِالْايَةَ :
« الَّذينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ وَالْفَواحِشَ » ثُّمَ امْسَكَ فَقالَ لَهُ ابُو عَبْدِاللَّهِ عَلَيه‌ِالسَّلام :
ما اسْكَتُكَ ؟ قالَ احِبُّ انْ اعرِفَ الْكَبائِرَ مِنَ كِتاب‌ِاللَّهِ عَزَّوَجَلَّ : فَقالَ : نَعَمْ ياعَمُرُو وَ اكْبَرُ الْكَبائِرِ الْاشْراكَ بِاللَّهِ . . . وَالْفِرارُ مِنَ الزَّحَفِ لِانَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ يَقوُلُ : « مَنْ يُوَلِّهِمْ يُومَئِذٍ دُبُرَهُ الاّ مُتَحَرِّفاً لِقِتالِ اوْ مُتَحَيِّزاً الى فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ . . . » « 1 »
عمرو بن عبيد نزد امام صادق ( ع ) آمد . چون سلام كرد و نشست اين آيه را خواند كسانى كه از گناهان كبيره و زشتيها دورى كنند ، سپس از سخن باز ايستاد . امام صادق ( ع ) به او فرمود :
چرا سكوت كردى ؟ گفت : دوست دارم گناهان كبيره را از كتاب خداى عزوجل بدانم فرمود :
آرى ، اى عمرو . بزرگترين گناه كبيره شرك به خداست . . . و فرار از جهاد ، زيرا خداى عزوجل مىفرمايد : هر كه در آن روز به دشمن پشت كند ، جز كسى كه براى جنگيدن منحرف شود يا بسوى گروهى ديگر جاى گيرد ، به غضب خدا برگشته و جايش جهنم است كه بد سرانجامى است .
همچنين از امام‌باقر و امام صادق عليهماالسلام در ذيل آيهء مذكور چنين نقل شده است :
« اخْبَرَ انَّ مَنْ وَلىَّ دُبَرَهُ عَلى غَيْرِ وَجْه‌ِالْتَحَرُّفِ لِلْقِتالِ وَ الْتَحَيُّزِ الَى الْفِئَةِ انَّهُ رَجَعَ بِسَخَطِهِ تَعالى » « 2 »
خداوند در قرآن كريم ) خبر داده است كه اگر كسى ( در ميدان جنگ ) پشت به دشمن كند ، به خشم خداى تعالى رجوع كرده است ، مگر به منظور به كار بردن حيلهء جنگى باشد يا بخواهد به گروه خود ملحق شده و به اتفاق آنها بجنگند .
( 1 ) - اصول كافى ، كلينى ، ج 3 ، ص 389 ، نشر فرهنگ اهل بيت و من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 368 . ( 2 ) - ينابيع الفقهيه ، كتاب الجهاد ، ص 125 ( فقه القران ، راوندى ) .