اصطلاحات نظامى در فقه اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ١٧

اسير

1 - زنان ، به مجرد دستگيرى مملوك و كنيز مىشوند ، اگر چه جنگ هنوز پايان نيافته باشد . كودكان نيز در حكم زنان هستند .

2 - مردان بالغ اگر اسلام را نپذيرند ، كشته مىشوند و امام در شيوه كشتن آنها مخيّر است بين گردن زدن يا قطع كردن دست و پا و رها كردن آنان به همان حال تا بميرند . ولى اگر مردان بعد از پايان جنگ دستگير شوند ، كشته نمىشوند ، در اين صورت امام ( ع ) بين سه حكم مخير است .

الف - بر اسيران منّت بگذارد و آنان را بدون قيد و شرط آزاد كند .

ب - بابت آزادى آنها فديه و سربها بگيرد و آنان را آزاد كند .

ج - اسيران را برده و بنده بگيرد كه از آن به « رقيّت » هم تعبير شده است .

اگر جنگجويان كافر بعد از دستگير شدن و اسارت مسلمان شوند حكم ( تخيير امام در يكى از سه امر مذكور ) « 1 » از آنها ساقط نمىشود .

قرآن كريم مىفرمايد :

« فَاذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتَّى اذا اثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُّدُوا الْوَثاقَ فَامَّا مَنّاً بَعْدُ وَ امَّا فِداءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ اوْزارَها . . . » « 2 »

و هنگامى كه با كافران ( جنايت پيشه ) در ميدان جنگ روبرو شديد گردنهايشان را بزنيد ، و اين كار را همچنان ادامه دهيد تا به اندازه كافى دشمن را در هم بكوبيد ؛ در اين هنگام اسيران را محكم ببنديد ؛ سپس يا بر آنان منّت گذاريد و ( آزادشان كنيد ) يا در برابر آزادى از آنان فديه [ / غرامت ] بگيريد .

حكم اسير باغى

اگر اهل بغى داراى تشكيلات و مركزيتى هستند كه در صورت آزادى به آن تشكيلات و پايگاه مىپيوندند ، جايز است كه اسيران آنان را كشت ، ولى اگر تشكيلات ندارند ، اسيران يا تشكيلات و مركزيت آنان از بين رفته و ديگر امكان تجمع ندارند ،

( 1 ) - شرايع الاسلام ، ج 1 ، ص 318 - 317 . ( 2 ) - محمد ( 47 ) ، آيهء 4 .