اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٨

مبادرة -

آن‌را مىخورند مانند شتر ، گاو ، گوسفند .

موارد استعمال : در جنايت به حيوان مأكول ، پرداخت ارش ( تفاوت قيمت زنده و مرده ) واجب است . شرح لمعه ، كتاب ديات

مأموم -

در نماز جماعت به كسانى كه اقتداء كرده‌اند مأموم گفته مىشود .

موارد استعمال : در نماز جماعت نبايد بين امام و مأموم حائل باشد . شرح لمعه ، كتاب صلات

مأمومة -

جراحتى را گويند كه به أمّ الرأس ( پوستى كه دماغ و حواس آدمى در آن جمع است ) برسد .

موارد استعمال : در مأمومه پرداخت سى و سه شتر به عنوان ديه واجب است .

شرح لمعه ، كتاب ديات

مباح -

غير محظور ، غير ممنوع .

معجم لغة الفقهاء

در عرف فقها ، امرى است كه در فعل آن ثواب و در ترك آن عقاب نيست .

معجم لغة الفقهاء

موارد استعمال : به تجارتى كه مقصود از آن زيادت مال است ( بدون در نظر داشتن جهات حرام و مكروه و واجب و مستحب ) مباح مىگويند . شرح لمعه ، كتاب متاجر

مباحات -

چيزهايى كه قبل از حيازت همه مسلمانها و هم غير مسلمانها در آنها شركت دارند ، مانند علفهاى صحرا ، آب ، ماهى و حيوانات وحشى .

موارد استعمال : در مباحات علاوه از حيازت قصد تملك شرط است .

شرح لمعه ، كتاب احياء موات

مباح الدّم -

كسى كه شرعا كشتن آن جايز است و لو اين‌كه اجازه حاكم شرع در قتل شرط باشد .

موارد استعمال : قتل مباح الدم ، موجب قصاص نمىشود . شرح لمعه ، كتاب حدود

مباح المال -

كسى كه مال او به حسب شرعى از اختيار او خارج شده باشد مانند كافر حربى .

موارد استعمال : اداء امانت واجب است و لو اين‌كه صاحب امانت مباح المال باشد .

شرح لمعه ، كتاب وديعه

مباح راجح -

عملى است كه از نظر دين و يا دنيا انجام آن رجحان داشته باشد .

جواهر الكلام ، جامع عباسى

موارد استعمال : شيئى منذور بايد طاعت و يا مباح راجح بوده باشد .

شرح لمعه ، كتاب نذر

مباح مساوى الطّرفين -

عملى است كه فعل و ترك آن رجحان شرعى نداشته باشد .

موارد استعمال : شيئى منذور اگر مباح مساوى الطرفين باشد نذر منعقد نمىشود .

شرح لمعه ، كتاب نذر ؛ جواهر الكلام

مبادرة -

به سوى چيزى شتافتن و پيش گرفتن .

در عرف فقها ، شركت‌كنندگان در مسابقه تيراندازى هركدام چند تير ( به‌طور مساوى ) بردارند و قرار باشد كه هركه زودتر مقدار معلوم را به هدف بزند برنده اعلام و جايزه به او تعلق يابد .