اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

عاجز -

دختر ، مادر ، مادر زن و غيره ) ازدواج كردن است .

فقهاى شيعه مىگويند عقد با محارم موجب شبهه نيست ، در صورت عدم اعتقاد به حرمت حدّ زنا جارى مىشود ولى ابو حنيفه مىگويد : مجرد عقد موجب شبهه است و حدّ جارى نمىشود . شرح لمعه

العقد على منفعة الزّوج -

عقد نكاحى است كه در آن انجام كارى ( مانند تعليم صنعت و يا سوادآموزى ) از طرف شوهر به عنوان مهريّه قرار داده شود .

موارد استعمال : العقد على منفعه الزوج جايز است . شرح لمعه ، كتاب نكاح

العقل عن القاتل -

پرداخت كردن ديهء قتل از عوض قاتل مىباشد .

موارد استعمال : در صورت ولاء اعتاق العقل عن القاتل براى معتق واجب مىشود . طلبة الطلبه ، كتاب ولد

العقيقة عن النّفس -

گوسفندى است كه شخص از طرف خود قربانى مىكند .

موارد استعمال : اگر شخص نداند كه پدر و مادر او براى او عقيقه نموده‌اند يا نه ، براى او « العقيقه عن النفس » مستحب است . شرح لمعه ، كتاب نكاح

العمل الكثير فى الصلاة -

كارى است كه نمازخوان را از هيئت نماز خارج مىكند و بعضى فقها مىگويند كارى است كه سه بار به‌طور متوالى تكرار شود . معجم لغة الفقهاء

موارد استعمال : بنابر قولى عمل كثير نماز را باطل مىكند . معجم الفقه الحنفى

العيوب المجوّزة لفسخ النّكاح -

عيب‌هايى است كه با وجود يكى از آن‌ها مرد و يا زن مىتوانند عقد ازدواج را به هم بزنند و ديگر براى جدايى طلاق لازم نيست .

عيوب مجوزه در زوج پنج چيز است :

جنون ، خصاء ، جبّ ، جذام ، عنن .

عيوب مجوزه در زن نه امر است :

جنون ، جذام ، برص ، عمى ، اقعاد ، قرن ، افضاء ، عفل ، رتق . شرح لمعه ، كتاب نكاح

عابثون -

مردانى كه بازى و شوخى مىكنند . جمع عابث است .

در فقه ، كسانى كه كارهاى پرخطر و طاقت‌فرسا مانند كشيدن تمام چاه آب و . . . بدون در نظر داشتن غرض عقلايى انجام مىدهند .

موارد استعمال : جعاله براى كارهاى عابثون جايز نيست .

شرح لمعه ، كتاب جعاله

عاجز -

كم‌زور و ناتوان .

كسى است كه قادر نيست كارى را كه ذاتا انجام آن محال نيست انجام دهد .

بنابراين كسى كه قادر به انجام امر محال نيست ، عاجز ناميده نمىشود .

فرهنگ معارف اسلامى

موارد استعمال : در ثبوت حق شفعه شفيع بايد به پرداخت ثمن قدرت مالى داشته باشد بنابراين حق شفعه به عاجز تعلق نمىيابد . شرح لمعه ، كتاب شفعه