اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٤

ضمان العدوان -

ضغائن -

حقد و كينه‌هاى قلبى ، جمع « ضغينه » مىباشد ، هم‌چنين كلمهء ضغن به كينهء پنهانى در قلب گفته مىشود .

طلبة الطلبه ؛ مجمع البحرين

موارد استعمال : بهتر است كه قاضى با سازش و صلح دعوى را فيصله دهد ، زيرا محكوميت موجب بروز ضغائن مىشود .

طلبة الطلبه ، كتاب صلح

ضغث -

خبر و امرى كه در آن حق و باطل و راست و دروغ و سود و زيان به هم آميخته باشد .

در فقه ، عبارت از يك دسته چوب‌دستى كه به مقدار حد ( در حد زنا يكصد و در حدّ شرب خمر هشتاد ) باشد ، اين مقدار را يكباره به محكوم مىزنند به‌طورىكه چوبها به بدن او بخورد .

موارد استعمال : كسى كه به علت مرض از تحمل حد و يا تعزير عاجز است و مصلحت در تعجيل اجراى حد مىباشد ، حدّ با ضغث به آن جارى مىشود .

شرح لمعه ، كتاب حدود

ضفر -

ضفر و ضفيره هر دو به معناى گيسوى به هم بسته شده مىباشد .

موارد استعمال : بنابر قولى حلق ضفر در حج واجب است . لسان العرب

ضفير -

فقيهان به ريسمانى كه از مو بافته مىشود اطلاق مىكنند .

موارد استعمال : در حديث است كه كنيز زناكار را بفروشيد ، و لو اين‌كه در مقابل ضفير باشد . طلبة الطلبه ، كتاب حدود

ضلع -

استخوان دنده و پهلو .

موارد استعمال : در شكستن ضلع قسمت قلب بيست و پنج دينار ، و در شكستن قسمت طرف عضد ده دينار به عنوان ديه بايد پرداخت شود . شرح لمعه ، كتاب ديات ؛ طلبة الطلبه

ضمان الأجزاء -

التزام و تعهد به پرداخت جزئهاى مال موردنظر در عقد عاريه .

موارد استعمال : در صورت شرط ضمان الاجزاء ، مال مذكور تبديل به عاريه مضمونه ( رجوع كنيد به عنوان مذكور ) مىشود . شرح لمعه ، كتاب ضمان

ضمان الجريرة -

عقدى است كه به موجب آن يكى از طرفين مسؤوليت جنايات طرف مقابل را مىپذيرد ، با اين شرط كه از او ارث ببرد . مجمع البحرين

موارد استعمال : ضمان جريره ، از عقود لازمه است . شرح لمعه ، كتاب ارث

ضمان الدّرك -

شخص ثالث به نفع خريدار ضمانت نمايد كه در صورت مال غير بودن زمين مورد معامله ، ضرر و زيان تمام مستحدثات و قيمت زمين مذكور را او پرداخت كند . كشّاف

موارد استعمال : بنابر قول اقوى ضمان الدّرك ، جايز است . شرح لمعه ، كتاب ضمان

ضمان العدوان -

پرداخت قيمت و يا مثل مال گرفته شده به طريق عدوان و غصب ، در صورت تلف شدن ، ضمان العدوان ناميده مىشود .

موارد استعمال : ضمان العدوان با آيهء مباركهء « فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ