اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٠

دابّة مرسلة -

الحصاد ( وقت درو كردن ) . مجمع البحرين

موارد استعمال : در عقد مكاتبه جايز است كه دياس وقت قرار داده شود .

طلبة الطلبه ، كتاب مكاتبه

الدّين على اثنين متكافلين -

الدّين على اثنين متكافلين -

كسى از دو نفر طلبكار باشد و آن دو نفر دين همديگر را به‌طور هم‌زمان و يا به نوبت ضمانت نمايند .

حوالهء دين به دو نفر بدهكار متكافل درست است . شرح لمعه ، كتاب حواله

الدية بالاصالة -

الدية بالاصالة -

عبارت است از اين‌كه ديه خود اصالتا واجب شود نه اين‌كه از عوض قصاص پرداخت گردد .

موارد استعمال : در خطأ محض ديهء بالاصاله واجب است . شرح لمعه ، كتاب ديات

دائر الجنون -

دائر الجنون -

كسى است كه جنون او در ساعتها و يا روزى معين عارض مىشود و در تمام احوال مجنون نيست ، در عرف مشهور مجنون ادوارى ناميده مىشود .

موارد استعمال : قرارداد عقد كتابت بين مولى و عبد دائر الجنون در موقع جنون باطل است . شرح لمعه ، كتاب كتابت

دائن -

دائن -

كسى كه به ديگرى مالى بدهد به قصد اين‌كه در آينده آن‌را به او برگرداند .

معجم لغة الفقهاء

موارد استعمال : دائن مىتواند دين حالّ را مطالبه نمايد . تحرير الوسيله ، ج 1

دابّة -

دابّة -

هر حيوانى كه در روى زمين راه مىرود ، حتى به پرندگان نيز گفته مىشود به علت اين‌كه آن‌ها هم در روى زمين راه مىروند . مجمع البحرين

در فقه ، 1 ) به اسب گفته مىشود .

موارد استعمال : اگر دابه به چاه بيفتد و در آن بميرد به مقدار كر بايد از آن چاه آب كشيده بشود .

2 ) حيوان چهارپا مانند اسب و الاغ و غيره .

موارد استعمال : اگر در حفظ دابه تقصير نمايد و دابه به دابهء ديگرى ضررى برساند او ضامن ضرر بايد باشد .

شرح لمعه ، كتاب طهارت و ديات

دابّة شاردة -

دابّة شاردة -

حيوانى كه از صاحبش رم كرده و گريخته است .

موارد استعمال : خريد و فروش دابّه شارده در صورت بودن اميد به برگشت آن بلامانع است . مجمع البحرين ؛ شرح لمعه ، كتاب تحرير

دابّة صائلة -

دابّة صائلة -

حيوان چهارپايى كه نسبت به انسان حالت حمله و ضرر رساندن را دارد .

موارد استعمال : دابّهء صائله را با هر وسيلهء ممكن مىشود دفع كرد و لو اين‌كه منجر به كشتن آن بشود . شرح لمعه ، كتاب حدود

دابّة محترمة -

دابّة محترمة -

حيوان چهارپايى است كه ريختن خون آن حرام است مانند حيوانى كه در تحت مالكيت مسلمان است . شرح لمعه

دابّة مرسلة -

دابّة مرسلة -

دابّه‌اى است كه در بيابان به طور آزاد چرا كند و در بند بسته نباشد .

موارد استعمال : فروش دابهء مرسله جايز است . مجمع البحرين

بودن دابهء مرسله در بيابان بيع را باطل