اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٤

حلّ -

نگذاشتن نسبت به خريداران است و با شريف و حقير به‌طور مساوى عمل كردن است . شرح لمعه ، كتاب متاجر

حقيقة شرعيّة -

لفظى كه در موضوع له شرعى به كار برده باشد از طرف شارع مانند صلات و زكات و . . . فرهنگ معارف اسلامى

موارد استعمال : تدبير حقيقت شرعيه در عتق مخصوص است . شرح لمعه ، كتاب تدبير

حقيقة عرفيّة -

لفظى كه در موضوع عرفى به كار برده شود از طرف عموم مانند حاتم و غيره . معالم الاصول

موارد استعمال : در صورت تعارض بين حقيقت شرعيه و عرفيّه ، حقيقت شرعيه مقدم است . شرح لمعه ، كتاب اقرار

حكاية الأذان -

عبارت است از اين‌كه آنچه را كه مؤذن مىگويد ديگران هم بگويند .

موارد استعمال : حكايه الأذان مستحب است . شرح لمعه ، كتاب صلات

حكّ أنامل -

ايجاد خراش و جارى كردن خون از سر انگشتان . شرح لمعه

موارد استعمال : بنابر قولى در مرتبهء سوم سر انگشتان بچه سارق با ايجاد خراش خون‌آلود بايد گردد . شرح لمعه

حكرة -

چيز احتكار شده .

در فقه ، حبس و نگاه‌دارى ارزاق مردم جهت گران شدن قيمت آن‌ها .

موارد استعمال : حكره حرام است ، البته در صورتى كه مردم نياز مبرم به آن جنس داشته باشند . شرح لمعه ، كتاب متاجر

حكم شرعى -

به احكام خمسه ( وجوب ، مستحبّ ، حرمت ، كراهت و اباحه ) گفته مىشود .

موارد استعمال : به جاهل حكم شرعى نيز واجب است در حال نماز لباسش غصبى نباشد . شرح لمعه ، كتاب صلات

حكم وضعى -

به سبب و شرط و بطلان و حجّت گفته مىشود .

موارد استعمال : لباس جاهل حكم وضعى نيز در حال نماز بايد غصبى نباشد و در صورت غصب نماز او باطل است .

شرح لمعه ، كتاب صلات

حكمة -

علم به حقايق اشياء .

در فقه ، فلسفهء احكام و علت آن‌ها حكمت ناميده مىشود .

موارد استعمال : اگر مولا عبد خود را تمثيل كند عبد آزاد مىشود و همچنين در صورت تمثيل غاصب هم آزاد مىشود به علت اين‌كه حكمت در هر دو مورد يكى مىباشد . كشّاف ؛ شرح لمعه ، كتاب غصب

حلّ -

با كسر حاء گشايش و باز شدن سوگند و نذر و عهد با دادن كفّاره است .

موارد استعمال : نذر مملوك صحيح نيست مگر اين‌كه قبل از حلّ از بردگى خلاص شود . شرح لمعه ، كتاب نذر

حلّ -

حلال ، مباح ، اقامت .

در فقه ، مقصود از آن خارج حرم مىباشد .

موارد استعمال : كسى كه پس از احرام و دخول حرم مىميرد حج او درست است