اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ١٩١

حقّ اللّه -

شوند از همهء آن‌ها بايد اجتناب كرد .

شرح لمعه ، كتاب صيد و ذباحه

حفظ الرّمق -

نگاهدارى نفس و جان از تلف شدن . رمق ، به بقيه جان و روح گفته مىشود .

موارد استعمال : تناول چيز حرام براى حفظ الرمق جايز است .

شرح لمعه ، كتاب اطعمه و اشربه

حفظ الفرج -

يعنى مرد و زن آلت مردانه و زنانه و پشت خود را به ديگران نشان نداده و مستور نگاه دارند .

موارد استعمال : عده‌اى از فقهاء از آيهء مباركهء « يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ » وجوب حفظ فرج را استفاده كرده‌اند . حدود الشريعة ، ج 3

حفظ كتب الضّلال -

1 ) محافظت كتب ضلال از اين‌كه تلف شوند ؛ 2 ) حفظ مطالب آن‌ها و در حافظه قرار دادن آن . جواهر الكلام

موارد استعمال : حفظ كتب الضّلال براى اثبات و ابطال باطل جايز است .

شرح لمعه ، كتاب متاجر

حفنة -

ماده خوراكى كه دو كف دست آدمى را پر نمايد . طلبة الطلبه ؛ مجمع البحرين

موارد استعمال : كفّارهء يمين مدّ و حفنه است . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 320

حقّ الآدمّى -

در كتاب حدود به قصاص النفس و قصاص الطرف و مال اطلاق مىشود .

موارد استعمال : اگر محارب قبل از دستگيرى توبه كند حدّ از او ساقط مىشود فقط حق الآدمى ساقط نمىشود .

شرح لمعه ، كتاب حدود

حقّ الشّفعة -

هرگاه مال غير منقول قابل تقسيمى بين دو نفر مشترك باشد و يكى از دو نفر شريك حصه خود را به قصد بيتع به شخص ثالثى منتقل كند ، شريك ديگر حق دارد قيمتى را كه مشترى داده است به او بدهد و حصه مبيعه را تملك نمايد .

موارد استعمال : عقد صلح نسبت به حق الشفعه جايز است . شرح لمعه ؛ شرايع

حقّ القبول -

پس از ثبوت وصيت نسبت به موصى له حقى به وجود مىآيد كه به موجب آن مىتواند وصيت را قبول و رد نمايد ، اين حق را حق القبول مىنامند .

شرح لمعه

موارد استعمال : آيا حق القبول به وارث انتقال مىيابد يا نه ، فقهاى شيعه اختلاف نظر دارند . شرح لمعه ، كتاب وصيت

حقّ اللّه -

1 ) حقى است كه كسى آن‌را از آدمى نمىتواند ساقط كند و ذمّهء او را برى نمايد مانند نماز ، روزه ، حج و قتال در ماه‌هاى حرام و غيره .

2 ) حقى است كه در آن مصلحت عموم مردم در نظر گرفته شده باشد مانند حرمت زنا كه در آن حفظ و نگهدارى نسب از قاطى شدن و اولاد از ضايع گرديدن منظور شده است . كشّاف

موارد استعمال : در حق اللّه حكم غيابى عليه متهم جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب قضاء