اصطلاحات فقهى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٥

تفريط المرتهن -

حد شرعى نسبت به مجرم مجازاتى داده شود اين مجازات را تغليظ مىنامند . البته مقدار و كيفيت اين مجازات با نظر حاكم شرع معين مىشود .

موارد استعمال : حكم وطى اموات حكم وطى احياء مىباشد اما در وطى اموات با نظر حاكم « تغليظ العقوبه » مىباشد .

شرح لمعه ، كتاب حدود

تغليظ اليمين -

يعنى حاكم شرع در سوگند دادن سخت‌گيرى كند ، مثلا از طرف بخواهد در يكى از روزهاى مهم اسلامى مانند روز عيد فطر و عيد اضحى و روز جمعه ، و در اماكن مباركه مانند مسجد الحرام و مساجد ديگر و مشاهد مشرّفه سوگند به جا آورد .

موارد استعمال : استحباب تغليظ در تمام حقوق ثابت است مگر جايى كه مورد دعوى كمتر از ربع دينار ( نصاب القطع ) باشد . شرح لمعه ، كتاب قضاء

تفاضل -

از هم جدا شدن ، جدايى و در نظر فقيهان ، عبارت است از اين‌كه در بيع صرف مبيع از ثمن و يا ثمن از مبيع زيادتر باشد . شرح لمعه

موارد استعمال : قابل ذكر است كه اين تفاضل حرام است . شرح لمعه ، كتاب متاجر

تفخّذ المرأة -

يعنى به رانهاى زن سوار شود و آن‌ها را بغل كند .

موارد استعمال : در مورد « تفخذ المرأة » عمل لعان انجام مىشود البته در صورت عدم وجود شهادت . طلبة الطلبه

تفخيذ -

عبارت است از اين‌كه : 1 ) آلت رجوليت به ران پسربچه و يا مرد ديگرى بمالد ؛ 2 ) آلت رجوليت را به ران زنى اجنبى بمالد . فقه الصادق ، ج 6

موارد استعمال : لازم به تذكر است كه تفخيذ به معناى اول حد صد تازيانه مجازات دارد ، ولى به معناى دوم فقط با نظر حاكم شرع تعزير مىشود .

شرح لمعه ، كتاب حدود

تفرّج -

مرتفع شدن اندوه و غم ، سير و گشت .

در فقه ، به قصد تفريح و سير و تماشا به تفرجگاه و باغ رفتن است .

موارد استعمال : زمينى كه به‌طور عاريه جهت كاشتن درخت گرفته شده به قصد تفرج نمىتوان به آن زمين وارد شد ولى ورود براى آبيارى و . . . جايز است .

شرح لمعه ، كتاب عاريه

تفريط -

1 ) در حفظ مال كمتر از حد معمول تلاش نمايد ؛ 2 ) در حفظ مال مذكور بيشتر از حد معمول اقداماتى انجام دهد .

موارد استعمال : تفريط در مال مورد رهن ، موجب ضمان است . شرح لمعه ، كتاب رهن

تفريط المرتهن -

كوتاهى كردن ، كوتاه آمدن مرتهن .

در فقه ، مرتهن در حفظ و حراست مال مورد رهن از حد متعارف و معمول كمتر اقداماتى را انجام دهد .

موارد استعمال : تفريط المرتهن ، موجب